School Libraries Around the World

Tussen de talloze social media tools zit soms een goudklompje. Voor mij is dat scoop.it. Een paar weken geleden ontdekt en het is een dankbare en heel zinvolle tool. Scoop.it is een ‘online nieuwsbrief’ die je kunt samenstellen door te cureren: op basis van door jezelf bepaalde trefwoorden en de taal waarin gezocht wordt, doet scoop.it voorstellen van online berichtjes, artikelen, blogposts, facebook pagina’s etc. Als samensteller bepaal je wat er in jou scoop.it komt te staan en daarmee vul je je eigen online nieuwsbrief die je kunt delen via twitter, facebook, tumblr en andere media.

Geinteresseerden kunnen zich abonneren op jouw scoop.it en jij draagt bij aan de verspreiding van interessant nieuws. Wil je meer weten over mijn scoop.it ‘school libraries around the world’? Klik dan op de widget hieronder. Veel leesplezier.

Alle lezers van dit blog wens ik een vrolijk kerstfeest en een voorspoedig 2012.
Tot volgend jaar!

Rapport en aanbevelingen in Australië @ School libraries

Breaking News: na een uitgebreide nationale campagne en parlementair onderzoek in Australië zijn de uitkomsten hiervan en de aanbevelingen nu beschikbaar in het volledige rapport.

De aanbevelingen luiden:

  1. The Committee recommends that the Commonwealth Government partner with all education authorities to fund the provision of a core set of online database resources, which are made available to all Australian schools.
  2. IL Continuum: The Committee recommends that the Commonwealth Government work with the states and territories to develop a discrete national policy statement that defines the importance of digital and information literacy for learning in the 21st century, which can be used as a guide by teachers and principals.
  3. The Committee recommends that the Australian Curriculum, Assessment and Reporting Authority include statistical information about the breakdown of all specialist teachers, including teacher librarians, on the My School website.
  4. The Committee recommends that the Commonwealth Government support additional initiatives to promote reading, such as a National Year of Reading. The Department of Education, Employment and Workplace Relations should collaborate with the Australian School Library Association, Australian Libraries and Information Association and other education stakeholders in developing these initiatives
  5. The Committee recommends that the Commonwealth Government initiate an Australian-based longitudinal study into the links between library programs, literacy (including digital literacy) and student achievement, including their impact on improving outcomes for socioeconomically disadvantaged students.
  6. The Committee recommends that the Commonwealth Government support promotional activities undertaken by ASLA and ALIA that demonstrate to the school community the valuable work that teacher librarians are doing in respect of e-learning in their schools, including those that highlight their leadership capacity
  7. The Committee recommends that the rollout of the new national curriculum, which is to be made available online, include a component of training for teacher librarians.
  8. The Committee recommends that the Commonwealth Government commission a thorough workforce gap analysis of teacher librarians across Australian schools.
  9. The Committee recommends that the Minister for School Education, Early Childhood and Youth, through the Ministerial Council for Education, Early Childhood Development and Youth Affairs, establish a national dialogue, including with tertiary providers, on the role of teacher librarians today in schools and into the future. The dialogue should include an examination of the adequacy of the pathways into the profession and ongoing training requirements.
  10. The Committee recommends that the Commonwealth Government, through the Ministerial Council for Education, Early Childhood and Youth Affairs, discuss ways to enhance partnerships with state and territory and local levels of government to support school libraries and teacher librarians.
  11. The Committee recommends that the Commonwealth Government partner with ASLA and ALIA to produce a document that showcases some of the successful partnerships and programs between school libraries and other libraries, and joint-use libraries. The document should be made available to government and non-government education authorities and school principals.

‘Give them hell, Alan!’

Tijdens de 6e Triennal ECIS Librarian’s conference in Istanbul, was auteur en campaigner voor onderwijsbibliotheken Alan Gibbons een van de keynote speakers. Op humoristische maar vooral overtuigende wijze gaf Alan zijn visie op de bezuinigingen op (school)bibliotheken in de UK. “Bezuinigen op bibliotheken, met als gevolg dat deze moeten sluiten is immoreel” zo sprak hij. Een heerlijke speech van iemand die zich terecht kwaad maakt en daarbij ook helder kan formuleren waarom (school)bibliotheken er gewoon behoren te zijn. Het publiek was het roerend met ‘m eens zoals bleek uit de reacties uit de zaal: ‘Give them hell, Alan’.

Via Alan’s blog is te lezen op welke wijze hij schrijvers, bibliothecarissen en burgers mobiliseert om (school)bibliotheken open te houden. Hij richt zich daarbij direct to PM Cameron en neemt geen blad voor de mond.
Alan heeft volkomen gelijk en we kunnen er wat van leren want ook hier wordt dezelfde tactiek gehanteerd: de lokale bestuurders zijn verantwoordelijk maar ondertussen geeft de overheid te weinig geld aan gemeenten om hun taken op dit gebied naar behoren uit te voeren en doet het Ministerie van OC&W hetzelfde als het om onderwijsbibliotheken gaat.
Dit is schaamteloos wegkijkbeleid : kiep het maar over de schutting, onder het motto ‘wij leggen de taken neer bij de lokale overheid c.q. school en daarmee geven we de burgers meer verantwoordelijkheid’. Ja ja, leuk geprobeerd maar klopt natuurlijk geen bal van (lees ook het commentaar van Gibbons).

Gibbons gaat de strijd aan met alle middelen die hem ter beschikking staan. Hier reageren we wat bescheidener, tammer en vooral ook slapper. Als een auteur uit het flegmatieke Engeland in staat is zich zo kwaad te maken en een leger aan sympathisanten te mobiliseren, vraag ik me af waarom we dat in NL niet doen. Of kunnen we dat niet? Kan ik me niet voorstellen, dus kom op mensen, wie durft?

Alan’s aanpak werd/wordt gewaardeerd: na afloop van zijn speech in Istanbul kreeg hij een staande ovatie.DSCN0176

“Schoolbibliotheken: kans voor de toekomst?”

Reactie op special van Leesgoed, nr. 3, 2010.

Geachte redactie,

Wat verlaat, door de vakantie, wil ik graag reageren op de special van Leesgoed over schoolbibliotheken. Laat ik beginnen met mijn waardering uit te spreken voor de opzet en inhoud van dit nummer. Ik ben blij dat er zoveel aandacht is voor de schoolbibliotheek en met zoveel diversiteit aan bijdragen en auteurs.

Enkele jaren geleden verklaarde ik in een interview in Dossier Kennis & Media[1] dat Nederland voor wat betreft schoolbibliotheken in de onderste regionen verkeerde en helaas moet ik constateren dat dit nog steeds het geval is. Er zijn hiervoor diverse oorzaken.

We hebben in Nederland geen traditie in de ontwikkeling van schoolbibliotheken; niet wat betreft beleid, collecties, inrichting, beheer en zeker ook niet voor wat betreft personele bezetting. Behoudens enkele internationale scholen, ken ik geen basisscholen met een professionele schoolbibliothecaris in dienst. In het voortgezet onderwijs is de situatie iets beter, maar mijn schatting is dat het percentage professioneel opgeleide (fulltime) medewerkers in de mediatheken ver onder de 50 % ligt. Het ontbreken van een goede opleiding op dit gebied helpt natuurlijk ook niet echt. Het beroep ‘schoolbibliothecaris’ of ‘mediathecaris’ wordt niet als een onderwijsvak gezien, althans niet door SBL (Stichting Beroepen in het Onderwijs), en de diverse onderwijsvakorganisaties zoals schoolraad PO en VO. Het is in dit kader ook niet verwonderlijk dat er binnen het onderwijs in Nederland weinig belangstelling is voor schoolbibliotheken, want onbekend maakt onbemind. Er vindt vanuit deze sector dus geen stimulans plaats om alle scholen van goed geoutilleerde bibliotheken te voorzien.

Het beroep schoolbibliothecaris of onderwijsbibliothecaris (mijn voorkeursterm) is echter wel degelijk een vak. Niet omdat ik dit schrijf, maar omdat het een internationaal geaccepteerd en gewaardeerd vak is. Een vak dat onderwerp is van uitvoerige studies en onderzoek; een vak dat in de VS, Canada, Australië en diverse landen in Europa een kwalificatie op mastersniveau vereist. De professionals werkzaam als onderwijsbibliothecaris leveren een belangrijke bijdrage aan het primaire onderwijsproces. Een daar zit ‘m wat mij betreft nu ook de kneep. In Nederland zijn vooral openbare bibliotheken de promotors van schoolbibliotheken. Hoe sympathiek en in vele gevallen waardevol ook, OB-professionals zijn geen onderwijsprofessionals. De rol binnen het primaire onderwijsproces wordt niet waargemaakt, waardoor scholen, leraren, ouders, directies, besturen en beleidsmakers de meerwaarde van de onderwijsbibliotheek niet zien. De vraag ‘waarom hebben we eigenlijk een schoolbibliotheek nodig’ echoot daarom weer volop door het land. We hebben de (lokale) bibliotheek en het internet, dus waarom investeren in een onderwijsbibliotheek?

Het antwoord van de bibliotheken, gestimuleerd door projecten onder de regeling ‘Combinatiefuncties’ is de Brede School bibliotheek met een focus op leesbevordering en mediawijsheid. Dat lijkt mooi, maar het is slechts een deel van de taart.

Een professionele onderwijsbibliotheek maakt een onlosmakelijk onderdeel uit van alle onderwijsactiviteiten: leren, lezen, beleven, creëren, experimenteren, communiceren, samenwerken en delen, zowel binnen als buiten het schoolgebouw. Een dergelijke holistische aanpak ontbreekt in Nederland en dat komt mede door de afwezigheid van specialistische kennis binnen scholen en bibliotheken.

Het verklaart ook de stelling van Kees Broekhof (pag. 83) “Het is voor de schoolbibliotheek niet mogelijk om de bijdrage aan de leerresultaten te meten [sic], maar het is wel mogelijk om bij te houden wie wat leent en om te achterhalen in hoeverre geleend materiaal wordt gebruikt [sic]”. Laat ik hierbij iedereen (nogmaals) van deze dwaalstelling afhelpen: al decennia lang wordt onderzoek gedaan naar de relatie onderwijsbibliotheek en leerresultaten en de uitkomsten zijn volstrekt helder. Er is ‘onweerlegbaar bewijs’* dat onderwijsbibliotheken een positieve bijdrage leveren aan de onderwijsprestaties van leerlingen. In cijfers uitgedrukt gaat het om een verbetering van 10 – 20 % (!) uiteraard afhankelijk van de toegepaste succesfactoren.

In deze special van Leesgoed is veel aandacht voor de rol van de bibliotheken binnen het onderwijs. Het gaat hier om een belangrijke bijdrage van de (lokale) bibliotheek die echter nooit de rol en taak van onderwijsbibliotheek kan innemen. Vandaar ook de huidige actie voor ‘A Library in Every School’ (ALIES) vanuit Stichting ENSIL, IFLA School Libraries en Resource Centers en IASL. Elke school verdient een professionele bibliotheek met een professioneel opgeleide en gekwalificeerde onderwijsbibliothecaris. De onderwijsbibliotheek vervult een onmisbare onderwijskundige functie in het onderwijs. De school en zijn medewerkers en leerlingen bepalen de inhoud, koers en het gebruik en met welke partners zij willen samenwerken. Dat de bibliotheek een belangrijke partner is, moge duidelijk zijn maar een schoolbibliotheek die buiten het primaire proces slechts een paar functies vervult, zal nooit worden ervaren als ‘onmisbaar’ of ‘onvervangbaar’. Bij gebrek aan geld of mankracht kan met een pennenstreek zo’n schoolbibliotheek van tafel worden geveegd: er zijn toch alternatieven zoals het web en de bieb?

Het zou mooi zijn als de Nederlandse bibliotheken, zoals collega’s elders (Australië, Zuid-Afrika[2], Italië[3]), het ALIES initiatief zouden steunen: goede, professionele onderwijsbibliotheken met een anker in het primaire onderwijsproces zijn goed voor de bibliotheken. Zij versterken de (landelijke) bibliotheekfunctie en de ontwikkeling van langdurige en kwalitatief hoogstaande relaties met scholen. Het vraaggericht werken wordt een fluitje van een cent; leesbevordering en mediawijsheid zijn geen opties maar core-business en met een substantiële verbetering van de onderwijsprestaties in het verschiet, krijgt de kenniseconomie in Nederland een echte boost. Dat is niet slechts een kans maar een echte bibliotheekinnovatie.

Met vriendelijke groet,
Meles Meles SMD
Lourense Das

Stichting ENSIL http://www.ensil.eu
IFLA SLRC http://www.ifla.org/en/school-libraries-resource-centers
IASL http://www.iasl-online.org
Facebook page ALIES http://www.facebook.com/home.php?sk=lf#!/pages/A-Library-in-Every-School/123615464341320

*Er zijn tientallen onderzoeken gedaan in de VS, Canada, Australië en Europa, gebruik makend van een andere methodologie, maar telkens met dezelfde uitkomsten. Dr. Ross Todd beschreef dit eerder als ‘irrefutable evidence’.


[1] Nederland in de onderste regionen: interview met Lourense Das. Dossier Kennis en Media 2004, december (6).
[2] 1 school, 1 library, 1 librarian campaign.
Equal Education has made a call for a 24 hour fast for school libraries from Thursday, 29 July – Friday, 30 July. Yolanda Benya, Grade 12 learner and EE leader says “Our campaign for school libraries continues. We refuse to eat for 24 hours. This will send a message. We need books and libraries and a decent education for the sake of our lives. Support us”.
[3] July 23rd, a meeting was held at the Italian Ministry for Education in Rome. A delegation of the AIB-CNBS (i.e.,  Italian Library Association – National Standing Committee for School Libraries) could met some representatives of the Ministry in order to discuss issues and ideas about the situation of school libraries and librarians in Italian schools, and hopefully (re-)activate a fruitful collaboration. Prof. Donatella Lombello (Associate Prof. at Padua Univ. and coordinator of the AIB Committee), prof. Mario Priore (school teacher and librarian, school teacher and librarian’s trainer, member of the AIB Committee) and Prof. Luisa Marquardt could advocate for school libraries and librarians. We explained the need for a school library professionally equipped and managed, adequately funded, etc. We could also present some ideas and projects (at no or small cost for the central administration) which could foster the schools in their reading and library projects, enhance their activities and services etc. [sic]

A Library For Every School: Proclamation

Goede Vrijdag 2010 (2 april) is wereldwijd de Proclamatie ‘A LIBRARY FOR EVERY SCHOOL’  gepubliceerd.
Een mijlpaal, niet alleen omdat voor de eerste keer in de geschiedenis Stichting ENSIL, IASL en IFLA School Libraries & Resource Centers section hebben samengewerkt om een dergelijk document tot stand te brengen, maar vooral omdat de publicatie kort en krachtig het belang van bibliotheken in het onderwijs onderschrijft en beargumenteert.

De Proclamatie is de start van een wereldwijde actie om elke school te voorzien van een professionele state-of-the-art informatie- en kenniscentrum onder leiding van adequaat opgeleid personeel. Dit zal niet zonder slag of stoot gaan. Praktisch gezien kunnen we bijvoorbeeld in Nederland helemaal niet voldoen aan de wens om op korte termijn in elke school (van basis- t/m middelbaar beroepsonderwijs) een bibliotheek op te zetten: er zijn doodgewoon onvoldoende professionals beschikbaar om al die bibliotheken te bemensen en opleidingen om snel aan de vraag te kunnen voldoen zijn er ook niet.
Naast het verspreiden van de proclamatie zal daarom ingezet moeten worden op opleiden – opleiden – opleiden. Het is niet de eerste keer (en het zal voorlopig ook wel niet de laatste keer zijn) dat ik daartoe oproep. Bibliotheekwerk in het onderwijs was, is en blijft mensenwerk en kan alleen goed worden uitgevoerd als de school beschikt over personeel met de juiste competenties. Als de proclamatie in Nederland iets gaat opleveren, dan hoop ik vurig dat ’t dit laatste zal zijn: een uitstekende opleiding voor duizendpoten die zich na hun afstuderen met hart en ziel, met hoofd en handen, kunde en kunstwerk inzetten voor de onderwijsgemeenschap. De resultaten zullen verbluffend zijn: leerlingen gaan 10 – 20 % beter presteren en leraren weten zich gesteund door professionals: een geruststellend gevoel.

Maar eerst is er nog werk aan de winkel: de proclamatie moet worden vertaald (wordt aan gewerkt) en verspreidt (wordt over onderhandeld). Ik hou jullie op de hoogte!

PS: Zie voor de tekst van de Proclamatie in het Engels, de website van Stichting ENSIL

Open brief aan UK PM Gordon Brown

De tijd vliegt en ik ben al 2 maanden van plan een ‘update’ van gebeurtenissen te posten, maar met maar 2 handjes en 1 hoofd, lukte dat maar niet, want er gebeurde zoveel dat om mijn aandacht vocht.

Afgelopen zomer werd in Engeland door middel van een Online Petition, het initiatief genomen om (opnieuw) aandacht te vragen voor het wettelijk vastleggen van de verplichting aan scholen om een schoolbibliotheek met professioneel personeel, op te zetten en te onderhouden.
In Europa is er nog steeds veel te weinig aandacht voor bibliotheken in het onderwijs. Bibliotheken in universiteiten en hogescholen vinden we normaal, maar blijkbaar zijn bibliotheken in het MBO, het voortgezet- en basisonderwijs overbodig.

Een paar maanden geleden schreef ik nog over de geweldige aanpak van de Portugezen op dit terrein; in Kroatie zijn er in ieder geval richtlijnen t.a.v. het personeel in onderwijsbibliotheken; in Denemarken is er al een wet sinds 1964 en in Zweden wordt momenteel ook ingezet op wettelijke normering en richtlijnen.
Nu werd deze kwestie dus in Engeland aan de orde gesteld (in Wales en Schotland heeft men eigen bevoegdheden op dit gebied), maar ondanks dat er veel handtekeningen en argumenten voor deze wettelijke verplichting werden verzameld, is het verzoek niet gehonoreerd. Op zich heeft elke overheid natuurlijk het recht om prioriteiten te stellen en keuzes te maken maar de argumenten waarmee men het verzoek pareerde gaven blijk van het volstrekt ontbreken van enige kennis van zaken van het moderne onderwijsbibliotheekwerk. Een bibliotheek in het basis-, voortgezet en beroepsonderwijs is niet slechts een facilitaire voorziening: een plek waar leerlingen een boek kunnen lenen of een computer kunnen gebruiken. Professionals die in dit soort bibliotheken werken, weten natuurlijk wel beter.

Engelse politici hebben dus geen idee, maar zij zijn geen uitzondering. Tijd voor actie vond ik en heb daarom maar (weer) eens de knuppel in het hoenderhok gegooid, waarop heel goed werd gereageerd want mijn pleidooi voor actie werd opgepikt door hot shots uit het beroepsveld, bibliotheekorganisaties uit Engeland, Europa en daarbuiten en het is mogelijk gebleken met een gezamenlijke brief te komen. Een prachtig resultaat, want dit is tevens het startschot voor een wereldwijde actie om het onderwijsbibliotheekwerk op de kaart te zetten. De brief aan Gordon Brown zal worden bewerkt tot een ‘template’ dat door iedereen uit het beroepsveld kan worden gebruikt om naar zijn eigen regering te sturen.

Meer informatie, zoals de namen en links naar de ondertekenaars en de brief  zoals deze naar de PM is gestuurd op 12 februari 2010 is te vinden op de website van Stichting ENSIL, een van de ondertekenaars.

Mijn wens is dat politici, bewindslieden, schoolleiders, beslissers en iedereen die ook maar iets zou kunnen veranderen aan de schandalig slechte positie van bibliotheken in het onderwijs wereldwijd, naar aanleiding van de argumenten in de brief eens gaan nadenken….. gewoon eens rustig nadenken. Dat kan dan toch niet anders dan leiden tot aanpassing van beleid, Toch???