“Onderwijs maakt kind niet mediawijs”

Onder bovenstaande titel plaatste Essentials Media vandaag een nieuwsbericht op haar prachtige nieuwe site. Het bericht verwijst naar een blogpost van Joost Ramaer van De Nieuwe Reporter, naar aanleiding van een artikel van Fifi Schwarz in The International Clearing House on Children, Youth and Media met als titel: media literacy and the news.

Een reactie op de blog van Ramaer is veelzeggend: Kunnen we ‘het onderwijs’ vrijwaren van dit soort vage extra opdrachten? Leer mensen nadenken. Dan kunnen ze zichzelf heel goed medicijnenwijs, mediawijs, vreemdelandenwijs, dierenwijs en breiwijs maken.

Ik kan deze reactie wel plaatsen. Sinds de term ‘mediawijsheid’  in 2005 door de Raad voor Cultuur is geïntroduceerd, is er een Babylonische spraakverwarring onstaan over wat mediawijsheid nou eigenlijk is. Sommigen richten zich alleen op internetveiligheid, anderen vinden dat het maken van mediaproducties ook een onderdeel van mediawijsheid is weer anderen vinden dat het kunnen omgaan met Web 2.0 applicaties de lading geheel dekt. Ik heb eerlijk gezegd nooit goed begrepen waarom die nieuwe term er zo nodig moest komen. (In het EN taalgebied is het al decennia-lang Information Literacy).
Ik houd me mijn hele ‘mediatheekleven’  al bezig met leerlingen leren omgaan met informatie. Ik wist lange tijd niet dat daar een term voor was, totdat ik kennismaakte met het werk van Albert Boekhorst en ‘informatievaardigheden’ een begrip met handen en voeten werd. Informatievaardigheden had vroeger alleen betrekking op boeken en tijdschriften, later kwam daar avm bij en nu hebben we het web (1.0, 2.0 enzovoort). Maar het gaat nog steeds in de eerste plaats om de inhoud en niet om die media en dus heeft Hugo Arlman groot gelijk als hij zich ergert omdat die ‘350 organisaties die zich in NL met mediawijsheid bezig houden’ weer wat nieuws willen introduceren.

Maar volgens mij is er helemaal niks nieuws onder de zon. We rijden al zo’n 100 jaar auto en de auto’s van nu zijn niet de auto’s van toen; net zomin als het verkeer van nu te vergelijken is met het verkeer van vroeger. Toch hebben we het nog steeds over auto rijden, wegen en verkeer. De automobilist en de ANWB hebben zich aangepast en elke zichzelf respecterende mediathecaris en docent heeft dat ook gedaan: we leren leerlingen o.a. lezen, informatie verwerken… en nadenken! Dat is de opdracht van het onderwijs en nieuwe media maken gewoon deel uit van de nieuwe omgeving en dus van de vocabulaire.

Jammer daarom dat het aardige en heldere artikel van Fifi Schwarz weer een nieuwe inhoud aan mediawijsheid wil geven en dan nu vooral gericht op nieuws en ‘oude media’.
Mediawijsheid omvat veel meer dan dat alleen. Als iedereen begrijpt wat het inhoudt en dezelfde definitie gebruikt komt het met die geïntegreerde aanpak wel goed en kunnen we alle leerlingen in Nederland mediawijs maken.

Daarom hierbij een heldere omschrijving: Saskia Brand-Gruwel en Jaap Walhout* van het Ruud de Moor Centrum definiëren mediawijsheid als volgt: “Mediawijsheid omvat informatievaardigheden, ict-vaardigheden en netiquette”. En nou niet meer vergeten. Capito?!

* Brand-Gruwel, S. en J. Walhout. (2010). Informatievaardigheden voor leraren; rapport 9. Heerlen: Ruud de Moor Centrum, Open Universiteit.