Boeken, lezen en meer van dat saais

Er zijn zorgen omtrent lezen en jongeren, dat wil zeggen, jongeren schijnen niet meer te lezen en dat is niet goed, aldus de deskundigen. Opmerkelijk in dit verband is dat er steeds meer boeken worden gepubliceerd ook (non)fictie voor jongeren en uitgevers zijn niet dom: dan doen ze natuurlijk niet als er geen markt voor is. Ook worden er af en toe onderzoeksresultaten gepubliceerd die een tegendraads geluid laten horen: jongeren lezen wel degelijk, alleen ze lezen andere dingen (Metro, Sp!ts, De Pers etc.?) en is er meer concurrentie van andere leuke tijdverdrijvingen. Ik denk wel eens bij mezelf dat ik nu niet graag een puber zou willen zijn. In mijn tijd waren die keuzes er niet en werden we ook niet zo opgezweept door school, omgeving en media om allerlei dingen te doen. Het leven was redelijk overzichtelijk en relaxed. Een baantje was iets voor een of twee uurtjes per week; sportliefhebbers gingen een uurtje trainen en een uurtje spelen en muziekliefhebbers gingen naar de muziekschool. Tv was iets voor ’s avonds en in het weekend na het huiswerk en vrienden sprak je op school of thuis. Niks netwerken bijhouden, sms-sen, twitteren, laat staan emailen. Geen filmpjes maken en zelf uploaden; geen foto’s delen op Flickr of Picasa en zeker geen voicethreads maken. Naar de kroeg ging je alleen op zaterdagavond en voor indrinken had je geen tijd want dan stond je nog op het sportveld of vakken te vullen.

Maar alle gekheid op een stokje: een eigentijdse jongere is niet te benijden en ik kan me wel voorstellen dat boeken lezen binnen de giga hoeveelheid keuzes niet prioriteit nummer 1 is. Zeker niet, zoals blijkt uit onderzoek van Theo Witte, als de boeken die scholieren in het voortgezet onderwijs worden geacht te lezen, helemaal niet aansluiten bij hun leesniveau. Een interessante vraag is, waar is het misgegaan? Want lazen wij dan ook boeken die niet aansloten bij ons leesniveau? Misschien wel, alleen werd er (naar mijn eigen ervaring) anders mee omgegaan. Een boek dat me niet aansprak of dat ik niet snapte, legde ik weg en ik koos een andere. Er was tenslotte keuze genoeg. Bovendien werd in de klas uitvoerig aandacht besteed aan literatuur en aan de betekenis en inhoud van individuele werken. Is dat dan een reden om de situatie maar te laten zoals die is? Neen, zeker niet. Ik denk dat het onderzoek van Witte en zijn project waarin hij leraren en mediathecarissen helpt om de keuze voor leerlingen te vereenvoudigen en het leesniveau op te krikken zeer waardevol is. Zeker als dat ertoe bijdraagt dat lezen meer wordt dan alleen een van de (verplichte) nummers voor het schoolexamen.

Morgen is het trouwens Wereld Boeken Dag. Een andere goeie reden om het boek en dan met name literatuur, eens in het zonnetje te zetten.

De lezende koningin

De vakantie is de ideale periode om een stapel boeken te verslinden, dus ging ik ook dit jaar op pad met een flinke hoeveelheid leesvoer. Nou bevalt het ene boek beter dan het andere, maar dit jaar had een vriendin mij een boek aangeraden dat ik graag aanbeveel aan alle collega’s. Het gaat om The uncommon reader van Alan Bennett. (Faber and Faber, ISBN 978-1-84668-133-2)

Een dun boekje dat je in een avond uitleest. Het is geestig en onconventioneel. Koningin Elizabeth komt bij toeval terecht in de Bibliotheekbus en ontdekt het genot van lezen. Zij wordt hierdoor zo in beslag genomen dat ze de staatszaken veronachtzaamt. De hofhouding bevalt dit geenszins en probeert een einde te maken aan de leeswoede van Elizabeth II. Hoe dit afloopt? Zelf lezen en genieten!