The School Library Rocks – IASL 2015: een terugblik

Evalueren en reflecteren kost tijd. Maar het is voor mij nu een goed moment voor een terugblik op de internationale conferentie ‘The School Library Rocks’ die werd gehouden in juni 2015 in Maastricht.

Vooraf

De IASL (International Association for School Librarianship) <http://iasl-online.org> is opgericht in 1971 in Jamaica en verenigt schoolbibliothecarissen (mediathecarissen), onderwijsbibliothecarissen (teacher librarians), leraren en onderzoekers wereldwijd die werken in het onderwijs of geïnteresseerd zijn in de positie en rol van onderwijsbibliotheken. Onder auspiciën van IASL vindt er jaarlijks een internationale conferentie plaats, telkens in een ander land. Leden van IASL kunnen zich aanmelden voor de organisatie van een conferentie; de aanmelding (conference bid) wordt beoordeeld door het bestuur van IASL.
Al in 2010 besloot ik dat het van groot belang is om deze conferentie naar Nederland te halen. Niet omdat ik om werk verlegen zit, maar omdat ik vond (en nog steeds vind) dat onderwijsbibliotheken niet de plek en aandacht krijgen en hebben die zij verdienen. Deze mening is gevormd door een nu bijna 40-jarige carrière als schoolbibliothecaris / onderwijsbibliothecaris, door studie en onderzoek, mijn internationale werk als trainer en adviseur en als (bestuurs)lid van IASL.

Tijdens mijn opleiding tot schoolbibliothecaris in 1975-1976 werd me al duidelijk dat een bibliotheek in het onderwijs een belangrijke onderwijskundige functie heeft. Deze opvatting is sindsdien altijd de basis geweest voor mijn professionele inzet voor school/onderwijsbibliotheken in Nederland en daarbuiten. Dit lijkt misschien vanzelfsprekend, maar dat is het niet. Ook nu nog wordt de bibliotheek in het onderwijs vaak gezien als een faciliteit (door het onderwijs) of als een verlengstuk van de openbare bibliotheek (De Bibliotheek op School).
In de loop van die bijna 40 jaar verdween de opleiding tot schoolbibliothecaris en een vernieuw(en)de opleiding kwam er niet voor in de plaats; sterker nog: er is tot op heden geen opleiding in Nederland die voldoet aan de kwaliteitseisen die internationaal aan dergelijke opleidingen worden gesteld. Het gevolg hiervan is dat de meeste onderwijsbibliotheken niet voldoen aan internationale richtlijnen en standaarden; het beroep van onderwijsbibliothecaris niet als een onderwijsberoep wordt gezien; er nauwelijks innovatie binnen het beroep en de onderwijsbibliotheek plaats vindt en Nederland nog steeds onderaan bungelt in de benchmark van onderwijsbibliotheken wereldwijd.

Voldoende redenen dus om de IASL-conferentie in Nederland te laten plaatsvinden zodat de ontwikkeling van ‘ons’ onderwijsbibliotheekwerk een flinke boost zou krijgen.

Voorbereiding

Het organiseren van een (internationale) conferentie is geen sinecure. Zeker als alle activiteiten voorafgaand, gedurende en tijdens het evenement vrijwilligerswerk zijn. Ik vond een geweldige partner in het Welten Instituut van de Open Universiteit. Er werd een kernteam gevormd bestaande uit Saskia Brand-Gruwel, Jaap Walhout, Kees Kok en ondergetekende en nadat het bid was geaccepteerd kon gestart worden met de voorbereidende werkzaamheden (vanaf 2012).
In het najaar van 2013 werd begonnen met de promotie van de conferentie via bibliotheek- en onderwijskanalen. De website iasl2015.org ging live in augustus 2014 en de Call for Papers werd verspreid in oktober van datzelfde jaar. Een maand later ging de registratie van start.

Ondertussen werd een programmacomité gevormd en warden talloze vrijwilligers aangetrokken voor allerhande activiteiten, zoals:

  • het beoordelen van submissions voor de research en professional papers, workshops en posters;
  • het uitnodigen van keynote speakers;
  • het versturen van talloze uitnodigingsbrieven;
  • het bieden van hulp bij het verkrijgen van visa;
  • het aantrekken van sponsors en exposanten;
  • het verzorgen van communicatie en PR;
  • het samenstellen van het openingsprogramma en nog veel meer.

Thema en doel

Het thema van de conferentie ‘The School Library Rocks; living it, learning it, loving it’ was een bewuste keuze. Enigszins provocerend en uitdagend om te benadrukken dat de moderne onderwijsbibliotheek allesbehalve saai is. Naast een (fysieke) plek is er een duidelijke virtuele component, de bibliotheek heeft een onderwijskundige functie, maar kan ook een facilitaire rol vervullen; de bibliotheek is een leer- en werkplek, een makerspace en laboratorium, een omgeving waar je kunt lezen, leren, luisteren, kijken en experimenteren; de plaats waar je gebruikt maakt van een grote diversiteit aan informatiebronnen en literatuur; de omgeving waar leerlingen worden onderwezen in en begeleid bij (toepassen van) digitale vaardigheden en ook een fijne plek waar ze elkaar ontmoeten en samenwerken. Kortom, een plaats waar het fysiek en virtueel bruist van de (leer)activiteiten.

Een belangrijk doel van de conferentie was om Nederlandse schoolbibliothecarissen / mediathecarissen en de onderwijswereld te laten kennismaken met onderzoek en praktijkverhalen uit de hele wereld. Het programma werd met grote zorgvuldigheid samengesteld en bestond uit een grote variëteit aan sessies: van onderzoeksresultaten tot praktijkverhalen en van luistersessies tot workshops.

De conferentie in cijfers

5 dagen en 5 keynotes, waarvan 2 internationale sprekers
Meer dan 150 sessies waaronder: research papers, professional papers, workshops en posters
Diverse ‘professional meetings’, schoolbezoeken en zgn. networking en social events.
Er waren ruim 275 deelnemers uit meer dan 40 landen.
De Conference Proceedings zijn gepubliceerd in 2 volumes en bevatten ruim 27 research papers en 44 professional papers; de twee delen omvatten in totaal bijna 1000 bladzijden met informatie, kennis, innovatie en praktische oplossingen.
In totaal zijn er ruim 6000 e-mails verstuurd en ontvangen; er zijn honderden brieven en tientallen online nieuwsbrieven verstuurd en dozijnen FB posts en tweets geplaatst.

Terugkijkend denk ik dat we grotendeels aan de verwachtingen hebben voldaan. Dat wordt ondersteund door positieve evaluatieresultaten: IASL2015Evaluation_Total.

Evaluatie-IASL2015-general

 

 

 

 

Kanttekeningen

Het overgrote merendeel van de deelnemers beoordeelde de conferentie met goed tot zeer goed en daar zijn we zeker trots op.

Maar er zijn ook enkele kanttekeningen te maken. De belangrijkste teleurstelling voor ons als kernteam was het lage aantal Nederlandse deelnemers. In een openbare presentatie van de evaluatieresultaten heb ik gezegd dat ik het schandalig vond dat er zo weinig Nederlandse deelnemers waren en die mening ben ik nog steeds toegedaan. Met name de afwezigheid van educatieve medewerkers van POI’s en openbare bibliotheken, mediacoaches, leesconsulenten en beleidsmakers is onbegrijpelijk en zegt helaas iets over het belang dat men blijkbaar hecht aan professioneel onderwijsbibliotheekwerk.

De beoogde boost was dus zeer nodig, maar heeft zijn uitwerking wellicht gemist, door de afwezigheid van Nederlandse beroepsbeoefenaren.
Er is gelukkig een schat aan informatie beschikbaar, waaronder de Proceedings. Ik houd daarom de hoop en verwachting dat de gedeelde informatie en overgedragen kennis tijdens de conferentie uiteindelijk zal bijdragen aan de ontwikkeling van professioneel onderwijsbibliotheekwerk voor basis- tot hoger onderwijs in Nederland.

Tot slot

We, alle vrijwilligers en professionals (OU en MECC), hebben een uniek, inhoudelijk sterk en organisatorisch prima conferentie georganiseerd en daarmee een belangrijke bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van het onderwijsbibliotheekwerk wereldwijd. Het effect op de ontwikkeling in Nederland op de lange termijn ijlt hopelijk nog na.

Ondertussen zal ik me blijven inzetten voor professioneel onderwijsbibliotheekwerk in Nederland en daarbuiten. Er is in ieder geval nog genoeg werk aan de winkel. Word vervolgd!