Goochelen met informatievaardigheden

Informatievaardigheden of Mediawijsheid: dit was een van de zaken die aan de orde kwamen tijdens het openingscongres van de Maand van het Vinden, gisteren 7 april 2010 op het Barlaeus Gymnasium in Amsterdam.
Prettige muziek van BassicVibes omlijstte een viertal sprekers en de lancering van het nieuwe boek van initiatiefnemer van deze Nederlandse variant van de Amerikaanse Information Literacy Month (afgelopen oktober), Peter den Hollander.

De presentaties waren een goede mix van academische en praktische gezichtspunten. Roeland Smeets, mediathecaris van het Barlaeus deed de aftrap met een interessant verhaal over de manipulatie van informatie.  Aan de hand van het boek van Nick Davies ‘Gebakken lucht’ toonde hij voorbeelden van manipulatie en propaganda en sloot af met een welgemeend pleidooi voor structurele aandacht voor Informatievaardigheden in het voortgezet onderwijs.

Voor mij bijzonder interessant was de presentatie van geschiedenis docente Sabine Onvlee. Zij vertelde hoe ze met vallen en opstaan informatievaardigheden in haar lessen implementeert en daarvoor de hulp van mediathecaris Roeland Smeets inroept. In haar presentatie ging ze in op de rol van de traditionele docent die zweert bij boeken en de post-modernisten die alleen maar met digitale informatie willen werken. Sabine kiest voor de middenweg: gebruik de informatie die past binnen je leerdoel en soms zijn dat boeken, soms zijn dat digitale bronnen en vaak zijn het beide. Duidelijk is voor haar in ieder geval wel dat leerlingen niet van nature informatievaardig zijn: docenten hebben een taak om hun leerlingen binnen het onderwijsleerproces daarbij te begeleiden en hen deze specifieke competenties bij te brengen.

Sabine’s verhaal sloot mooi aan bij Albert Boekhorst’s pleidooi voor het toepassen van de ruime interpretatie van informatievaardigheden en de presentatie van Amber Walraven die resultaten van haar onderzoeken afwisselde met aanbevelingen voor docenten: ga uit van wat je wil bereiken en kies daar de lesmethode en de te gebruiken informatie bij. (De presentaties zullen op de site van de Maand van het Vinden worden gepubliceerd).

Zoals gezegd, Informatievaardigheden of Mediawijsheid, dat onderwerp kwam een paar keer terug. De traditionele pleitbezorgers van informatievaardigheden weten het al jaren: informatievaardigheden horen thuis in het primaire leerproces. Dat was al zo in het predigitale tijdperk en dat is nog steeds zo. Maar door de technologische ontwikkelingen en de groei van de hoeveelheid informatie en de diversiteit aan verschijningsvormen , hebben de postmoderne mediawijsheid adepten zich een deel van dit domein toegeëigend. De focus ligt bij hen op het gebruik van die media  en niet op de leerdoelen.

En daarmee komen we bij het sluitstuk van de middag namelijk het aanbieden van het eerste exemplaar van het boek van Peter den Hollander: Goochelen met informatievaardigheden: een didactische aanpak.
Uitgeverij Coutinho – ISBN 978 90 469 0200 4

Het boek bevat bijdragen van o.a. Albert Boekhorst, Remco Pijpers en Els Kuipers. Bij mijn weten is dit het eerste echt didactische boek over informatievaardigheden. Het is speciaal bedoeld voor (aankomende) leraren, maar is ook waardevol voor mediathecarissen, juist vanwege de didactische onderbouwing. Het is een belangrijk boek omdat het niet gaat over de vraag of informatievaardigheden thuis horen in het onderwijs, maar over de vraag   hoe je die competentie aanleert. Het boek geeft daartoe vele handreikingen, ook via twee websites die aanvullende informatie bevatten, waaronder oefeningen.
Voor mij een aangename verassing was het hoofdstuk ‘Hoe kinderen leren’ en ook de vertaling en bewerking van Carol Kuhlthau’s onderzoek, gepubliceerd in haar baanbrekende werk Seeking Meaning, in een tweetal hoofdstukken. Dit is geweldig, want nu kunnen nog meer mensen kennis nemen van haar belangrijke onderzoek.

Valt er dan niks aan te merken op dit boek? Jazeker wel. Het taalgebruik en niveau van de hoofdstukken wisselen nogal. Jammer want een goede redactie had dit kunnen voorkomen. Verder had voor mij de rol van de functie mediatheek en de functionaris mediathecaris  wat meer voor het voetlicht mogen komen.

Al met al onvoldoende redenen om dit boek niet warm aan te bevelen. Evenals de andere activiteiten binnen de Maand van het Vinden. Check de website en doe mee.

En wat betreft het boek: Kopen dus en Gebruiken!