Onderwijsbibliotheekwerk in Nederland: presentatie tijdens Politiek Café ‘Bibliotheek in Leudal’

flyer_politiek cafe bibliotheekOp 2 juni jl., organiseerde D66 Leudal een politiek café: “Discussie over de bibliotheek in Leudal’. Voor mijn inleiding schreef ik een uitgebreide tekst waarvan ik, gezien de beschikbare tijd, een samenvatting heb uitgesproken. In deze blog de integrale tekst van de inleiding, voorzien van noten.

Goedenavond,

Graag wil ik beginnen met het voorlezen van 2 citaten – dat voorlezen lijkt me deze avond wel toepasselijk:
“Wij kunnen en moeten ons Land dus e[e]n School Bibliotheek bezorgen; dat is, zulk eene aaneenschakelde hoeveelheid Schoolboeken, welke genoegzaam is, om dat alles te bevatten , wat de Nederlandsche Jeugd dient of kan geleerd worden.” […] “Ieder Lid zal het groot nut van dit Plan begrijpen, en wordt derhalven uitgenoodigd, om aan een van dezen te werken; – Hoofdbestuurders verzoeken dus aan dezelve, om , ingevalle eenigen der Leden het een of ander gelieven te bearbeiden, daar van spoedige opgaave te doen, aan den Secretaris des Genootschaps, ten huize van C de Vries, Boekhandelaar op de Nieuwezijds Voorburgwal, over de Nieuwstraat, te Amsterdam, Uit naam van der Vergadering der Hoofdbestuurders, M. Nieuwenhuijzen, Secretaris.

Deze citaten zijn afkomstig uit: “Stukken het schoolwezen betreffende, uitgegeeven door de Maatschappij: tot nut van ’t algemeen. Eerste bundel. 1785-1792, bevat : M. Nieuwenhuizen: Ontwerp ener School Bibliotheek.”[1].

Deze publicatie is 225 jaar oud. Het is voor zover mij bekend de oudste publicatie over schoolbibliotheken in Nederland. Schoolbibliotheken bestaan dus al enkele eeuwen. Wist u trouwens dat schoolbibliotheken ouder zijn dan openbare bibliotheken?
Niet alleen vanuit Nederlandse publicaties maar ook uit publicaties uit andere landen waaronder bijvoorbeeld de Verenigde Staten, is bekend dat er in de 18e en 19e eeuw schoolbibliotheken waren. In die tijd waren er nog geen openbare bibliotheken. Die ontstonden veel later, ook onder leiding van de Maatschappij tot nut van ’t algemeen. Daarnaast waren er parochiebibliotheken zowel van katholieke als protestantschristelijke huize.
De schoolbibliotheken in de 18e eeuw fungeerden later (rond 1900), tot het ontstaan van zelfstandige openbare bibliotheken, vaak als bibliotheek voor de hele gemeenschap. Het concept ‘Brede Bieb’ is dus niet nieuw, maar een beproefd idee.

De openbare bibliotheken zoals we die nu kennen, ontstonden pas in de tweede helft van de 20e eeuw. Met name vanaf de jaren zeventig bloeide het Nederlandse openbare bibliotheekwerk op en ontstond een goed en wijdvertakt netwerk van bibliotheken door heel Nederland. Wij, bibliothecarissen, waren daar trots op! Nederland was een gidsland; vanuit het buitenland werd jaloers gekeken naar ons goede en uitgebreide openbare bibliotheekwerk met vanaf midden jaren zeventig van de vorige eeuw, contributievrijdom voor de jeugd. In elke dorp en elke wijk was enige vorm van bibliotheekwerk, ofwel een eigen bieb of in afgelegen plekken de bibliobus.

De ontwikkeling van het schoolbibliotheekwerk hield daarmee helaas geen gelijke tred. Vanaf de jaren zestig verschenen talloze onderzoeken en rapporten (ook in Nederland!) over het belang, nut en noodzaak van professionele onderwijsbibliotheken. Al deze onderzoeken gaan over de relatie tussen de onderwijsbibliotheek en de verbetering van onderwijsprestaties. Maar in tegenstelling tot veel andere landen was er in Nederland nauwelijks aandacht voor professionele bibliotheken in het basis- en voortgezet onderwijs.

Zonder uitputtend te zijn, een paar oorzaken:
De samensmelting van het Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen en het Ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur tot een Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen verlegde de focus: een inmiddels diepgeworteld idee vatte post, namelijk dat openbare bibliotheken schoolbibliotheken kunnen ontwikkelen, beheren en daarmee ook vervangen. Dit idee werd o.a. gevoed door de opvatting ‘dat bibliotheekwerk nou eenmaal bibliotheekwerk is’ en dat het niet nodig is na te gaan welke specifieke eisen het onderwijs in aan de eigen bibliotheek stelt. Opvallend en ook zorgelijk is, dat de openbare bibliotheekwereld geen heldere visie over bibliotheken in het onderwijs ontwikkelden die enigszins aansluit bij internationale richtlijnen, standaarden en ontwikkelingen.

Voortbordurend op de idee dat openbare bibliotheken een onderwijskundige rol kunnen vervullen, sprongen ze in het hun aangeboden gat en ondernamen initiatieven om ofwel te komen tot intensieve samenwerking ofwel producten en diensten te ontwikkelen voor het onderwijs. De samenwerking tussen bibliotheek en school was overigens niet erg succesvol, in de zin dat er een structurele oplossing voor het onderwijsbibliotheekwerk werd aangeboden: initiatieven voor intensieve samenwerking liepen in de jaren vanaf 1970 tot ca. 2008 veelal spaak.
Dat is ook niet verwonderlijk gezien de ontwikkeling van het onderwijsbibliotheekwerk vanaf het begin van de 19e eeuw tot nu in andere landen. In tegenstelling tot het ontwikkelen van een echte onderwijsbibliotheek die aansluit bij het curriculum, gerund door een professionele onderwijsbibliothecaris met een rol binnen het primaire onderwijsproces, werd in Nederland gekozen voor ‘een alternatieve route’.

Die route leidde dus naar de openbare bibliotheken als beheerder en uitvoerder van ‘schoolbibliotheekwerk’ in het basis- en voortgezet onderwijs. De huidige status quo werd ingezet door de eerder genoemde ontwikkelingen en de volgende initiatieven.

In 1998 werd Stichting Lezen opgericht [2]. Deze stichting houdt zich bezig met het bevorderen van lezen in de breedste zin van het woord. In 2008 werd voor drie jaar gestart met het programma Kunst van Lezen. Dit programma richt zich op het bevorderen van het literaire lezen. Een vervolg van dit programma is Actieplan Kunst van Lezen dat heeft gelopen van 2012 – 2015. Dit actieplan werd uitgevoerd door Stichting Lezen i.s.m. het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken en ontvangt een subsidie van het Ministerie van OCW. Inmiddels is dit plan verlengd tot 2018. Het Sectorinstituut is inmiddels opgegaan in de Koninklijke Bibliotheek. Een onderdeel van dit actieplan is ‘de Bibliotheek op School’ voor basis- en voortgezet onderwijs. Andere onderdelen zijn Boekstart voor baby’s en kinderopvang en de ondersteuning van leesbevorderingsnetwerken [3].

Wat is nu precies ‘de Bibliotheek op School’? Zelf zegt men daarover: “Het is geen project, concept of programma, maar “een ‘aanpak’ voor structurele samenwerking” [4]. Tja, internationaal wordt dat toch heel anders geformuleerd:

In het IFLA/UNESCO School Library Manifesto [5] staat: “De schoolbibliotheek verschaft de informatie, inhoud en ideeën die noodzakelijk zijn om succesvol te functioneren in de informatie- en kenniswereld van vandaag. De schoolbibliotheek levert een bijdrage aan Levenslang Leren en ontwikkelt de verbeelding. Hierdoor kunnen studenten zich ontwikkelen tot verantwoordelijke burgers.”

Er staat niets over een ‘aanpak voor structurele samenwerking’. Waar komt dit dan vandaan?

Aan de mooie ontwikkeling die openbare bibliotheken vanaf het midden de 20e eeuw doormaakten was een einde gekomen. Onder druk van het ongebreideld snoeien in budgetten voor bibliotheken, vaak gevoed door de niet-onderbouwde opvatting dat ‘we nu internet hebben en bibliotheken dus overbodig zijn’, aangevuld met het totale gebrek aan inzicht in de specifieke rol van bibliotheken in het onderwijs, werd ingezet op de ‘aanpak de bibliotheek op school’.

Bibliotheken moeten bezuinigen en zetten in op ‘schoolbibliotheken’. Het gevolg is dat wijk- en dorpsbibliotheken en de bibliobus verdwijnen; daarvoor in de plaats komen ‘bibliotheekjes in scholen’. Deze bibliotheekjes ontvangen 2 -3 uur per week bezoek van een medewerker van de bibliotheek met als belangrijkste opdracht het verbeteren van de taalvaardigheid en leesmotivatie.

De effecten van ‘de aanpak de Bibliotheek op school’ zijn en worden onderzocht en de uitkomsten van de onderzoeken zijn – met veel mitsen en maren – positief [6]. Maar, en dit is belangrijk om te vermelden, eerdere ‘aanpakken’ van bijvoorbeeld het CPS [7] gericht op het verbeteren van de taalvaardigheid en de leesmotivatie, leverden dezelfde positieve uitkomsten op.

De vraag is dus: is ‘de aanpak bibliotheek op school’ dan DE oplossing voor de bibliotheek in het onderwijs? Mijn antwoord daarop is ‘Neen’.

Laten we even teruggaan naar de begincitaten van dit praatje. In dit citaat wordt benadrukt dat een bibliotheek in de school zich richt op onderwijs, op datgene dat leerlingen moeten leren. In de afgelopen 60 jaar zijn er talloze onderzoeken gedaan naar wat een onderwijsbibliotheek is. De uitkomsten van die onderzoeken zijn volstrekt helder:

  1. De onderwijsbibliotheek speelt een cruciale rol in het onderwijs in digitale vaardigheden (mediawijsheid, informatievaardigheden, computational thinking), want verbetert de onderwijsprestaties van leerlingen aantoonbaar, mits deze beschikt over een professionele onderwijsbibliothecaris.
  2. De functies van de onderwijsbibliotheek vinden plaats binnen het primaire onderwijsproces en dat is een taak voor de school
  3. De onderwijsbibliotheek is ook een leer- en werkruimte voor leerlingen die de gehele dag beschikbaar is voor onderwijs en waar ook gedurende de hele dag een professional aanwezig is voor begeleiding en ondersteuning
  4. de onderwijsbibliotheek biedt een brede collectie literatuur en informatiebronnen afgestemd op het curriculum en het specifieke onderwijs op de school
  5. de onderwijsbibliotheek is een plek om te experimenteren en te onderzoeken
  6. de onderwijsbibliotheek is de functie binnen de school waar onderwijsbibliothecarissen lessen en lesmethoden ontwikkelen i.s.m. leraren

Samengevat in één omschrijving: Een onderwijsbibliotheek is een fysieke en/of virtuele omgeving binnen een onderwijsinstelling waar leerlingen en leraren informatie en literatuur kunnen vinden, beoordelen en verwerken en worden onderwezen in digitale geletterdheid; leerlingen en leraren kunnen in de bibliotheek lezen, leren, (samen)werken, en experimenteren. De onderwijsbibliotheek beschikt over een relevante collectie fysieke en digitale materialen en bronnen; de bibliotheek staat onder leiding van een professionele onderwijsbibliothecaris die samenwerkt met leraren en een actieve bijdrage levert aan de onderwijsinhoud, zowel binnen specifieke vakken als vakoverstijgend.[8]

De ‘aanpak Bibliotheek op School’ voldoet niet aan deze punten.

  • De aanpak richt zich vooral op ‘structurele samenwerking met het onderwijs’ waarbij het tot stand komen van die samenwerking belangrijker lijkt dan de onderwijsresultaten van de leerlingen. Dit kan in ieder geval worden opgemaakt uit de verschillende documenten die worden verspreid onder de openbare bibliotheken waarin met nadruk wordt ingezet op die samenwerking en de marketingstrategieën die daarvoor moeten worden ingezet.
  • Onderwijs gaat echter niet over marketing, maar over leren en leren leren en het vergaren van kennis die gebruikt kan worden in vervolgstudies en/of werk en voor persoonlijke ontwikkeling.
  • Er is geen aandacht voor het formele leren en de rol van leesonderwijs, leesmotivatie en digitale vaardigheden binnen het primaire onderwijsproces. Dat is niet verwonderlijk want externe partijen waaronder bibliotheken spelen geen rol in dat proces. Dat wordt inmiddels ook zelf onderkend door de Vereniging van Openbare Bibliotheken die in haar recente innovatieagenda schrijft over ‘informeel’ leren en de inzet op het formele leren totaal achterwege laat.
  • Er is geen aandacht voor het opleiden van onderwijsbibliothecarissen; sterker nog, er is helemaal geen opleiding in Nederland die aansluit bij internationale richtlijnen en standaarden.
  • De specifieke functie van openbare bibliotheek voor een breed publiek van 0 – 100 wordt op vele plaatsen niet meer ingevuld. De lokale bibliotheekjes in scholen voldoen niet aan de wensen van het brede publiek. Volwassenen kunnen – gezien de openingstijden – niet terecht in hun lokale bieb of voelen zich niet prettig in een bieb in de school, nog los van veiligheidsaspecten: de school wordt een open publieke ruimte en dit is in het huidige klimaat lang niet altijd wenselijk.

De ‘aanpak Bibliotheek op school’ lijkt vooral een doekje voor het bloeden voor de lokale bibliotheek. Er moet bezuinigd worden, dus doen we mee met de ‘aanpak bibliotheek op school’.

Wat betreft die bezuinigingen is het interessant om ook te kijken naar de kosten. De ‘aanpak dBos’ heeft sinds 2008 jaarlijks een bedrag van 2,85 miljoen euro gekost aan subsidies van de Rijksoverheid. Daarbij komen nog de kosten die provinciale en lokale overheden en bibliotheekorganisaties moeten maken om mee te doen met ‘dBos’ en honderden scholen aan te sluiten bij de aanpak [9]. Van die scholen zelf wordt ook een financiële bijdrage gevraagd. Al met al praten we nu al over ruim 20 miljoen euro. De rijksfinanciering is gewaarborgd tot 2018. Maar wat gebeurt er dan? Niet is zo veranderlijk als de politiek. Krijgen we na de verkiezingen in 2017 een cabinet dat andere prioriteiten stelt en de subsidies intrekt? Die kans is niet ondenkbeeldig.

Er is sprake van een zeer onzekere situatie, zowel inhoudelijk als financieel; er wordt gesproken over ‘aanpak’ maar er is geen structurele financiële oplossing en ‘de aanpak bibliotheek op school’ voldoet niet aan de eisen die eraan moeten worden gesteld. Kortom, een dure en inhoudelijk zwakke oplossing voor een ‘bezuinigingsprobleem’.

Hoe moet het dan wel?

Het is mogelijk om voor een kwart van de rijkssubsidie ettelijke duizenden bibliothecarissen en onderwijsprofessionals bij – en na te scholen zodat zij voldoen aan de internationale richtlijnen en standaarden en als onderwijsbibliothecaris (teacher-librarian) [10] in het onderwijs kunnen instromen. Er is dan ook nog geld genoeg voor de ontwikkeling van lokale initiatieven door openbare bibliotheken; de rest van het bedrag kan gebruikt worden om te lobbyen voor het erkennen van dit relatief nieuwe onderwijsberoep en de functie op te nemen in de Wet Bio [11] waarin de bekwaamheidseisen van leraren worden beschreven.

Een dergelijke ‘aanpak’ levert het volgende op:
Elke school een eigen onderwijsbibliothecaris die niet alleen samen met leraren werkt aan de verbetering van de onderwijsprestaties van leerlingen, maar ook in staat is samenwerking te zoeken vanuit de onderwijsbehoefte. Dan is de openbare bibliotheek de eerste en beste partner voor het ontwikkelen van een structurele samenwerking. De onderwijsbibliothecaris is daarbij de ideale ‘verbindingsofficier’ die precies weet wat er speelt binnen het onderwijs en wat de leerlingen en leraren nodig hebben. Daar hoort zeker leesmotivatie bij binnen de onderwijsopdracht voor het ontwikkelen van taalvaardigheid. Die taalvaardigheid is en blijft een kerntaak van het onderwijs. Dat was zo in 1791 en dat is nog steeds zo.

Graag sluit ik af met het volgende:
Op een dag kwam Alice bij een splitsing van de weg en zag een Cheshire kat in een boom. “Welke weg zal ik nemen?” vroeg ze.
Zijn antwoord bestond uit een vraag.
“Waar wil je naar toe?”
“Ik weet het niet” antwoordde Alice.
“Dan” zei de kat, “maakt het niet uit.” [12]

Laten we een antwoord vinden op de vraag welke weg we zullen nemen. Ik weet wel waar we naar toe moeten. Ik hoop dat deze inleiding u een beetje de weg wijst.

Dank u wel!

Noten

[1] S.n. (S.l.). (1790). Stukken het schoolwezen betreffende, uitgegeeven door de Maatschappij: tot nut van’t algemeen. Eerste bundel. 1785-1792. S.l: s.n.

[2] Stichting Lezen. http://www.lezen.nl

[3] http://www.lezen.nl/persberichten/kabinet-investeert-in-aanpak-taal-en-leesbevordering

[4]‘Het is geen project, concept of programma, maar een ‘aanpak’ voor structurele samenwerking’: https://bibliotheek.debibliotheekopschool.nl/aan-de-slag/disclaimer-en-merknaam.html

[5] IFLA/UNESCO Manifesto for School Libraries, 1999. http://archive.ifla.org/VII/s11/pubs/manifest.htm

[6] CPS een landelijke adviesorganisatie voor het onderwijs. http://www.cps.nl

[7] Thijs Nielen: Aliteracy: Causes and solutions. http://www.lezen.nl/persberichten/basisschool-meer-boeken-betere-lezers

[8] Definitie op de site van Meles Meles SMD. http://onderwijsbibliotheek.nl

[9] http://www.lezen.nl/persberichten/kabinet-investeert-in-aanpak-taal-en-leesbevordering

[10] “How school libraries are defined varies across the world and may include being served through the public library. Staffing patterns for school libraries also change depending on the local context, which is influenced by legislation, economic development, and educational infrastructure. However, more than 50 years of international research, collectively, (see, for example, Haycock, 1992, in LRS (2015) School Libraries Impact Studies www.lrs.org/data-tools/school-libraries/impact-studies) indicates that a school librarian requires formal education in school librarianship and classroom teaching that provides the professional expertise required”. IFLA School Library Guidelines, 2nd edition. International Federation of Library Associations. 2015. http://www.ifla.org/publications/node/9512

[11] Wet BIO: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/werken-in-het-onderwijs/inhoud/bekwaamheidseisen-leraren

[12] Carroll, Lewis (1865). Alice in Wonderland.

Zie voor meer informatie over deze discussieavond, het nieuwsbericht in het LeudalNieuws.nl

Digitale geletterdheid: kansen voor de onderwijsbibliothecaris

Digitale geletterdheid is een van de basisvaardigheden zoals beschreven in het eindadvies  van het Platform Onderwijs2032. In het advies wordt niet ingegaan op ‘wie’ dit onderdeel voor zijn rekening zou moeten nemen in de school en hoe dat onderwijs er precies uit zou moeten zien. Dat is ook niet eenvoudig gezien de uiteenlopende onderdelen binnen deze vaardigheid: basiskennis van ICT, informatievaardigheden, mediawijsheid en computational thinking.

Hierbij mijn reactie op ‘wie’.

Laat ik beginnen met dat ik blij ben dat gekozen is voor de term ‘geletterdheid’. In de Engelse taal wordt al veel langer de term ‘literacy’ gebruikt voor lees- en schrijfvaardigheid, maar ook voor bijvoorbeeld MIL (Media and Information Literacy). We sluiten ons hiermee niet alleen aan bij internationale terminologie, maar, en dat is belangrijker we stappen o.a. af van het idee dat informatievaardigheden vooral over vaardigheden gaan en niet over kennis, vaardigheden en attitude.

Bibliothecarissen en in het bijzonder onderwijsbibliothecarissen spelen al decennia lang een belangrijke rol in het bevorderen van geletterdheid door het aanbieden van ruime collecties boeken, het bevorderen van het plezier in lezen en door het samenwerken met vakdocenten in het kader van lees- en literatuuronderwijs. Dit geldt eveneens voor het informatievaardig maken van leerlingen (en docenten!) en het integreren van mediawijsheid in het onderwijs. De onderwijsbibliothecaris – in ieder geval in internationaal perspectief – houdt zich dus al bezig met in ieder geval twee onderdelen binnen digitale geletterdheid, naast onderdelen binnen Functionele taalvaardigheid, een ander onderdeel binnen de basisvaardigheden.

Maar hoe zit het met computational thinking? Het platform schrijft: “…leerlingen leren de essentie van computertechnologie te begrijpen en computers kunnen inzetten om een probleem op te lossen. Hoe kiest een zoekmachine bijvoorbeeld uit een grote hoeveelheid zoekresultaten een bepaalde volgorde? … Computational thinking richt zich op de vaardigheden om problemen op te lossen waar veel informatie, variabelen en rekenkracht voor nodig zijn.”

Het gaat dus om vaardigheden die aanschurken tegen de andere drie genoemde onderdelen. Twee daarvan (informatievaardigheden en mediawijsheid) zijn het domein van de onderwijsbibliothecaris. Prima reden om deze professionals dat te laten doen waar ze goed in zijn en waarin ze ruime ervaring hebben. Maar zo eenvoudig is het helaas niet. Onderwijsbibliothecarissen zijn er in Nederland nauwelijks; er zijn al decennia lang geen opleidingen meer en destijds afgestudeerden beschikken meestal niet over de competenties die (internationaal) aan deze beroepsgroep worden gesteld. Het is daarom belangrijk dat er wordt geïnvesteerd in het ontwikkelen van een goede opleiding en voldoende bij- en nascholing voor o.a. bibliothecarissen, leraren, mediathecarissen, mediacoaches e.a. die zich op dit moment bezig houden met informatievaardigheden en mediawijsheid. Het wiel hoeft daarvoor niet opnieuw te worden uitgevonden; in de VS, Canada, Australië maar ook in Europa bestaan goede opleidingen voor ‘Teacher-Librarians’. Tijdens IASL2015, afgelopen zomer, is vastgesteld dat verschillende universiteiten bereid zijn hun expertise, jarenlange ervaring en curriculum te delen met universiteiten in Nederland (en daarbuiten). Een opleiding tot onderwijsbibliothecaris kan daarom op redelijk korte termijn worden gerealiseerd, zonder enorme geldinvestering. Bovendien zijn er al opleiders beschikbaar, o.a. bij de Open Universiteit.

En, er is nog meer. De internationale opleidingen bieden veel meer aan dan alleen de competenties op het gebied van informatievaardigheden en mediawijsheid. De onderwijsbibliotheek (mediatheek/olc/bibliotheek) wordt beschouwd als ‘de hub’ in het (digitale) onderwijs en de onderwijsbibliothecaris als degene die i.s.m. vakdocenten uitvoering geeft aan de vaardigheid ‘digitale geletterdheid’ zoals door het Platform beschreven.

Hier liggen kansen voor de Beroepsvereniging Mediathecarissen (BMO) en individuele beroepsbeoefenaren. Grijp die kans zou ik zeggen en draag bij aan Onderwijs2032.

 

Nomineer je favoriete digitale biblio – mediatheek!

Award Digitale Bibliotheek van het jaar 2012:

Essentials organiseert weer de verkiezing van de Digitale Bibliotheek van het jaar.  Ik roep hierbij alle onderwijsbibliotheken en onderwijsbibliothecarissen op om ook een biblio c.q. mediatheek te nomineren. Doe mee en zet jouw mediatheek of een andere in het zonnetje. Dit bericht twitteren? Gebruik dan #db2012

Hieronder het officiële persbericht:

Wat is uw ideaalbeeld van de Digitale Bibliotheek?

Op 29 maart 2012 wordt tijdens het congres DB Update 2012 voor de derde keer de award Digitale Bibliotheek van het Jaar
uitgereikt. Deze award – een initiatief van het tijdschrift Digitale Bibliotheek – wordt toegekend aan die (openbare, wetenschappelijke, bedrijfs)bibliotheek in Nederland waar analoge en digitale bronnen integraal beschikbaar zijn én advies gegeven wordt bij het samenhangend gebruik daarvan – onafhankelijk van tijd en plaats.

Daarom vraagt DB aan u als professional: welke bibliotheek heeft volgens u het beste begrepen waar het om draait bij de digitale bibliotheek? Welke bibliotheek kiest op de meest slimme manier voor de digitale toekomst?

U kunt daarbij denken aan projecten gericht op de uitbouw van de digitale bibliotheekcollectie. Of aan de bijzondere wijze waarop een bibliotheek haar gebruikers wegwijs maakt in de digitale collectie.

Nomineer!

Aarzel niet, bekijk uw netwerk, betrek uw branchekennis en bedenk welke bibliotheek de Award verdient.
U kunt tot 11 maart uw nominatie uitbrengen door een beargumenteerde mail te sturen naar de juryvoorzitter erikbouwer@essentials-media.nl.
Meer informatie op http://www.essentials-media.nl/DB+Update+Award

4In Balans 2011: kansen voor mediathecarissen

Ik had er ook al over getwitterd, maar ik wijd er graag ook nog een post aan.
Onlangs verscheen de Vier in Balans monitor 2011 van Kennisnet en ik was aangenaam verrast door de aandacht voor Informatievaardigheden in deze editie. IV wordt net zo belangrijk gevonden als ‘rekenen, lezen en schrijven’. Prachtig! Maar dan moet er nog wel wat gebeuren, want van implementatie van IV in het onderwijs is op grote schaal nog geen sprake; leraren zijn onvoldoende geschoold en in staat om dit te doen en er is niemand op school die IV vorm kan geven en leraren kan ondersteunen bij die implementatie en/of de uitvoering ervan.
Kennisnet zegt er zelf dit over:
“Computer in de klas heeft leraar nodig. Het gebruik van ict in het primair, voortgezet, en middelbaar beroepsonderwijs is de afgelopen jaren vanzelfsprekend geworden, maar de aanschaf van computers of digiborden leidt niet zonder meer tot kwaliteitsverbetering. Het rendement van ict hangt nauw samen met de aanwezigheid van een leraar die samenhang weet aan te brengen tussen de leerinhoud, de ict-toepassing en de leerling. Dit zijn enkele uitkomsten van de Vier in Balans Monitor 2011”. (Bron: Kennisnet Nieuwsbrief, oktober 2011)

Je zou bijna zeggen, hé, hé, bij Kennisnet beginnen ze eindelijk het licht te zien v.w.b. IV in het onderwijs, maar we zijn er nog niet. Want opvallend is natuurlijk wel dat blijkbaar nog niemand bij Kennisnet heeft gehoord van ‘mediathecarissen’, een beroepsgroep toch speciaal toegerust om die rol van ‘leraar die samenhang weet aan te brengen tussen de leerinhoud, de ict-toepassing en de leerling’ te vervullen. Dat wil zeggen, uiteraard die mediathecarissen (en die zijn er gelukkig wel) die beschikken over de juiste competenties. Een rol overigens die in vele andere landen al jaren met verve en zeer succesvol wordt vervuld door onderwijsbibliothecarissen. Een mooie taak en uitgelezen kans voor de beroepsgroep LWSVO / BMO om Kennisnet en alle andere betrokkenen te informeren en te overtuigen. Dus dames (het bestuur bestaat op dit moment uit dames) van de LWSVO, zet ‘m op !

Gratis Ebook over onderwijsbibliotheken

Persbericht over nieuwe publicatie over onderwijsbibliotheken:

On behalf of the over 50 authors who contributed to School Libraries:
What?s Now, What?s Next, What?s Yet to Come, we are delighted to
announce that our crowdsourced eBook is now available for free download!

http://www.smashwords.com/books/view/96705

We hope you will enjoy downloading and reading these diverse perspectives on where school libraries are and what school librarians are doing to redefine, stretch, and expand traditional services.

Please feel free to share this link with your colleagues, administrators, professional and union organizations, Board of Education members, and more. Help us spread the word and build the
conversation about the possibilities of school libraries!

We have it available for free download in three formats:
PDF for those who want to read it on a desktop/laptop
– .mobi for those who want to read it on Kindle software or a Kindle device
– .epub for those who would like to read it on Adobe Digital Editions software, – iBooks, Sony Reader, the Bluefire Reader app, Nook, and most other eReaders

While you can find the eBook on Smashwords now, in about 2-6 weeks, Smashwords will send it out to the major eBookstores (including Apple?s iBookstore, Barnes and Noble, Sony Bookstore, and others, although Amazon is in negotations) for free distribution.

With deep thanks,

The Authors of School Libraries: What?s Now, What?s Next, What Comes After

Editors:
Kristin Fontichiaro, University of Michigan, Ann Arbor, MI
Buffy Hamilton, Creekview High School, Canton, GA

Foreword:
R. David Lankes, Syracuse University, Syracuse, NY

Photographs:
Diane Cordell, Retired Teacher Librarian, Queensbury, NY

Contributors:
Kelly Ahlfeld, Mettawee Community School, West Pawlet, VT
Diane Erica Aretz-Kernahan, University of Michigan, Ann Arbor, MI
Emilia Askari, Living Textbook Project, McCollough Unis School, Dearborn, MI
Kathleen Atkin, Louis Riel School Division, Winnipeg, Manitoba, Canada
Robert Baigent, National Library of New Zealand, Auckland, New Zealand
Susan D. Ballard, Consultant and Simmons College, Boston, MA
Angela Washington-Blair, Emmett J. Conrad High School, Dallas, TX
Dan Bowen, ICT Learning and Teaching Consultant, Surrey, England, UK
Holli Buchter, St. Vrain Valley School District, Longmont, CO
Jennifer Branch, University of Alberta, Edmonton, Alberta, Canada
Len Bryan, Cedar Ridge High School, Round Rock, TX
Jennifer Colby, School of Information, University of Michigan, Ann Arbor, MI
Diane Cordell, Retired Teacher Librarian, Queensbury, NY
William Cross, Copyright and Digital Scholarship Center, North
Carolina State University, Raleigh, NC
Meg Donhauser, Hunterdon Central Regional High School, Flemington, NJ
Joanne de Groot, University of Alberta, Edmonton, Alberta, Canada
Stacy Dillon, LREI – Little Red School House and Elisabeth Irwin High School, New York, NY
Andrea Dolloff, Ethical Cultural Fieldston School, New York, NY
Meg Donhauser, Hunterdon Central Regional High School, Flemington, NJ
Laura Fleming, Cherry Hill School, River Edge, NJ
Lorna Flynn, American International School in Cyprus, Nicosia, Cyprus
Elizabeth Friese, University of Georgia,Athens, GA
Rachel Goldberg, East Middle School, Plymouth, MI
Beth Gourley, Western Academy of Beijing, Beijing, China
Dorcas Hand, Annunciation Orthodox School, Houston, TX
Alida Hanson, School Library Teacher Program, Simmons College GSLIS, Boston, MA
Violet H. Harada, University of Hawaii, Honolulu, HI
Heather Hersey, Lakeside School, Seattle, WA
Valerie Hill, Ethridge Elementary School, The Colony, TX, and Texas
Woman?s University School of Library and Information Studies, Denton, TX
Kimberly Hirsh, Butner-Stem Middle School, Butner, NC, and G. C. Hawley Middle School, Creedmoor, NC
Shannon Hyman, Byrd Middle School, Henrico, VA
Pamela Jackson, East Wake High School, Wendell, NC
Melissa P. Johnston, University of Kentucky, Lexington, KY
Jesse Karp, LREI – Little Red School House and Elisabeth Irwin High School, New York, NY
Sara Kelley-Mudie, The Forman School, Litchfield, CT
Tricia Kuon, Sam Houston State University, Huntsville, TX
Neil Krasnoff, New Tech High School at A. Maceo Smith, Dallas, TX
Jennifer LaGarde, New Hanover County Schools, Wilmington, NC
Teri S. Lesesne, Sam Houston State University, Huntsville, TX
Margaret Lincoln, Lakeview School District, Battle Creek, MI
Kate MacMillan, Napa Valley USD, Napa Valley, CA (see also Chap. 9)
Adrienne Matteson, White River Elementary, Noblesville, IN
Kathleen McBroom, Dearborn Public Schools, Dearborn, MI
Walter McKenzie, ASCD, Alexandria, VA
David Meyer, TMC Furniture, Ann Arbor, MI
Ben Mondloch, Cherry Lake Publishing, Ann Arbor, MI
Leslie L. Morgan, University of Notre Dame, Notre Dame, IN
Cathy Jo Nelson, Dorman High School, Spartanburg District 6 Schools, Roebuck, SC
Beverley Rannow, Otsego Public Schools, Otsego, MI
Howard Rheingold, UC Berkeley, Stanford University, San Francisco Bay Area, CA
Nikki D. Robertson, Auburn High School, Auburn, AL
Daniella Smith, University of North Texas, Denton, Texas
Evan St. Lifer, Scholastic Library Publishing, Danbury, CT
Jennifer Stanbro, South Portland School Department, South Portland, ME
Caitlin Stansell, University of Michigan, Ann Arbor, MI
Jeff Stanzler, University of Michigan, Ann Arbor, MI
Carolyn Jo Starkey, Buckhorn High School, New Market, AL
Wendy Steadman Stephens, Buckhorn High School, New Market, AL
Michael Stephens, San Jose State University, San Jose, CA
Linda Straube, New Trier High School, Winnetka, IL
Cathy Stutzman, Hunterdon Central Regional High School, Flemington, NJ
Mega Subramaniam, University of Maryland, College Park, MD
Margaret Sullivan, Smith Systems, Plano, TX (see also Chap. 6)
Joyce Kasman Valenza, Springfield Township High School, Erdenheim, PA
Karen Villegas, Grosse Pointe North High School, Grosse Pointe, MI
Jeanna Walker, Portage Public Schools, Portage, MI
Donna Watt, Invercargill City Libraries, Invercargill, New Zealand
Holly Weimar, Sam Houston State University, Huntsville, TX
Senga White, James Hargest College, Invercargill, New Zealand
Erin Drankwalter Wyatt, Highland Middle School, Libertyville, IL
Amanda Yaklin, University of Michigan, Ann Arbor, MI
Alice Yucht, Retired/rewired Teacher-Librarian, NJ
Marci Zane, Hunterdon Central Regional High School, Flemington, NJ

PS – Want to create a Smashwords book of your own? We recommend the Smashwords Style Guide (http://www.smashwords.com/books/view/52).


Kristin Fontichiaro
Clinical Assistant Professor
School of Information
University of Michigan
3435 North Quad
105 S. State St.
Ann Arbor, MI 48109-1285
http://blog.schoollibrarymonthly.com

Rectificatie Int. publicatie over schoolbibliotheken

Gisteren een bericht geplaatst over de nieuwe gezamenlijke uitgave van IFLA en IASL. Er blijkt een storende fout in het persbericht te staan, dus hierbij de aangepaste tekst:

Just off the press as Nr 148 in the IFLA Publications Series:

Global Perspectives on School Libraries: Projects and Practices

Edited by Luisa Marquardt and Dianne Oberg

Education for all can be more effectively provided through the services, programmes and activities of the school library tailored to the needs of the school community. This inspiring book can foster the school librarian’s professional development for school library enhancement. It aims at providing amazing topics, methodologies, approaches and experiences. It presents projects and practices addressing the challenges of supporting basic literacy, including contexts where many children cannot or do not access formal instruction on a regular basis. These may inspire education authorities, public librarians and other cultural professionals who work closely with schools and communities.

Global Perspectives on School Libraries; Projects and Practices. Edited by Luisa Marquardt and Dianne Oberg. Berlin/Munich: De Gruyter Saur, 2011. ISBN 978-3-11-023220-2. (IFLA Publications; Nr 148).

Euro 89,95 / for USA, Canada, Mexico US$ 135.00. Special price for IFLA members Euro 69,95 / for USA, Canada, Mexico US$ 105.00

Ik heb het boek (als een van de auteurs) vandaag zelf ontvangen en het ziet er goed uit. Ben erg benieuwd naar de andere bijdragen, dus ga het gauw lezen.

Nieuwe internationale publicatie van IASL-IFLA over schoolbibliotheken

Officieel persbericht van IFLA, vandaag gepubliceerd:

NEW IFLA Publication!

IFLA-IASL Publication 148

Just off the press as Nr 148 in the IFLA Publications Series:

Global Perspectives on School Libraries Projects and Practices

Edited by Luisa Marquardt and Dianne Oberg

Education for all can be more effectively provided through the services, programmes and activities of the school library tailored to the needs of the school community. This inspiring book can foster the school librarian’s professional development for school library enhancement. It aims at providing amazing topics, methodologies, approaches and experiences. It presents projects and practices addressing the challenges of supporting basic literacy, including contexts where many children cannot or do not access formal instruction on a regular basis. These may inspire education authorities, public librarians and other cultural professionals who work closely with schools and communities.
Global Perspectives on School Libraries; Projects and Practices. Edited by Bettina Wagner and Marcia Reed. Berlin/Munich: De Gruyter Saur, 2011. ISBN 978-3-11-023220-2. (IFLA Publications; Nr 148).
Euro 89,95 / for USA, Canada, Mexico US$ 135.00. Special price for IFLA members Euro 69,95 / for USA, Canada, Mexico US$ 105.00

Also available as an eBook

Kijk voor meer informatie op de site van De Gruyter

NB: IASL leden kunnen gebruik maken van de IFLA ledenkorting.

Rapport en aanbevelingen in Australië @ School libraries

Breaking News: na een uitgebreide nationale campagne en parlementair onderzoek in Australië zijn de uitkomsten hiervan en de aanbevelingen nu beschikbaar in het volledige rapport.

De aanbevelingen luiden:

  1. The Committee recommends that the Commonwealth Government partner with all education authorities to fund the provision of a core set of online database resources, which are made available to all Australian schools.
  2. IL Continuum: The Committee recommends that the Commonwealth Government work with the states and territories to develop a discrete national policy statement that defines the importance of digital and information literacy for learning in the 21st century, which can be used as a guide by teachers and principals.
  3. The Committee recommends that the Australian Curriculum, Assessment and Reporting Authority include statistical information about the breakdown of all specialist teachers, including teacher librarians, on the My School website.
  4. The Committee recommends that the Commonwealth Government support additional initiatives to promote reading, such as a National Year of Reading. The Department of Education, Employment and Workplace Relations should collaborate with the Australian School Library Association, Australian Libraries and Information Association and other education stakeholders in developing these initiatives
  5. The Committee recommends that the Commonwealth Government initiate an Australian-based longitudinal study into the links between library programs, literacy (including digital literacy) and student achievement, including their impact on improving outcomes for socioeconomically disadvantaged students.
  6. The Committee recommends that the Commonwealth Government support promotional activities undertaken by ASLA and ALIA that demonstrate to the school community the valuable work that teacher librarians are doing in respect of e-learning in their schools, including those that highlight their leadership capacity
  7. The Committee recommends that the rollout of the new national curriculum, which is to be made available online, include a component of training for teacher librarians.
  8. The Committee recommends that the Commonwealth Government commission a thorough workforce gap analysis of teacher librarians across Australian schools.
  9. The Committee recommends that the Minister for School Education, Early Childhood and Youth, through the Ministerial Council for Education, Early Childhood Development and Youth Affairs, establish a national dialogue, including with tertiary providers, on the role of teacher librarians today in schools and into the future. The dialogue should include an examination of the adequacy of the pathways into the profession and ongoing training requirements.
  10. The Committee recommends that the Commonwealth Government, through the Ministerial Council for Education, Early Childhood and Youth Affairs, discuss ways to enhance partnerships with state and territory and local levels of government to support school libraries and teacher librarians.
  11. The Committee recommends that the Commonwealth Government partner with ASLA and ALIA to produce a document that showcases some of the successful partnerships and programs between school libraries and other libraries, and joint-use libraries. The document should be made available to government and non-government education authorities and school principals.

Afrikanen tonen moed en doorzettingsvermogen

Kort nadat de ALIES campagne van start ging (voorjaar 2010) kwam ik in contact met Afrikaanse collega’s van verschillende (school)bibliotheek- en hulporganisaties. Alhoewel ze allemaal andere organisaties vertegenwoordigen, bleek al snel dat ze een gemeenschappelijk doel hebben, namelijk in Afrika alle scholen voorzien van een bibliotheek.

Ondanks alle nationale en regionale verschillen was men het meteen over een ding eens, namelijk dat samenwerken cruciaal is om een dergelijk ambitieus doel te bereiken. Busi Dlamini (Director Africa IASL), Daniel Mangale (ABC-project), Rev. Cornelius Simba (Chief Librarian Tumaini College University), Margaret  Baffour-Awuah (Retired Librarian: Former Head of Educational Libraries Division, Botswana National Library Service,) Margie Headlam (teacher-librarian School of St. Jude Tanzania), Peter Kisombe (Action Aid) and ikzelf als vertegenwoordiger van Stichting ENSIL & IASL besloten hoofden, harten en handen bij elkaar te steken om informatie en best practices te delen, in de volle overtuiging van het belang van de goede zaak.

Op hetzelfde moment begon de Zuid-Afrikaanse actie 1 School – 1 Library – 1 Librarian champagne van Equal Education resultaat te boeken en werden ook waardevolle contacten met EE tot stand gebracht.

Langzaam maar zeker kreeg de informele groep ‘body’ en werden stevige banden gesmeed en plannen gemaakt voor een School Library Network voor heel Afrika.

De Facebook pagina leverde daarbij goede ondersteuning. Maar er moest meer gebeuren. Om bekendheid te genereren moet je je laten zien en horen, niet alleen virtueel maar ook live. En dat kost geld want reizen en accommodatie is kostbaar. De steun van sponsors is daarom van groot belang en zij verdienen het hier speciaal te worden genoemd en geprezen voor hun steun: Jacobs IT, P&P productions en Meles Meles SMD (NL) en het Goethe Instituut in Zuid-Afrika.

En nu, nog geen 7 maanden later is het eerste doel bereikt: het African Network for School Librarianship i.o. zal zichzelf presenteren met een poster presentatie (zie afbeelding) tijdens de Africa Library Summit. De summit, onder auspiciën van IFLA wordt gehouden van 11 tot 13 mei 2011 in Gauteng, Zuid-Afrika.

Daarom hierbij een pluim op de hoed van Busi, Daniel, Margaret, Peter, Cornelius, Margie en alle anderen voor hun moed, doorzettingsvermogen, hulp en wederzijdse aanmoediging.

Langs deze weg wens ik Busi, Daniel and Margaret veel succes toe bij de presentatie in Gauteng.

Wil je meer weten en/of ENSIL, de ALIES campagne en daarmee het Afrikaanse netwerk steunen, neem dan contact met mij op.

Alvast bedankt!
Posterfinal

Onderwijsmediatheken zijn geen luxe artikel!

Volgende week, 4 maart, start de 6e editie van de online conferentie van YSL = Your School Library.
In deze editie aandacht voor de promotie van de mediatheek in het onderwijs.

YSL

Onderwijsmediatheken zijn geen luxe artikel maar een essentiële functie in het onderwijs. Dat dit zo is, is aangetoond in een groot aantal onderzoeken (mits natuurlijk aan de succesfactoren wordt voldaan!). Maar hoe toon je nu zelf aan dat jouw mediatheek meerwaarde heeft voor het onderwijs op jouw school?
In deze online conferentie geven een keur aan gerenommeerde presentatoren hiervoor handvatten, modellen en praktische tips. Onder hen Gary Hartzell (voormalig schoolleider en auteur van spraakmakende artikelen over dit onderwerp), Keith Curry Lance (een van de belangrijkste researchers op het gebied van onderwijsmediatheekwerk), Stephen Krashen (behoefd geen nadere introductie!), Tricia Adams (Executive director School Library Association UK), en vele anderen.

Leer hoe je de mediatheek op een goede manier onder de aandacht kunt brengen bij directie, docenten en ouders. Gewoon in je eigen tijd, achter je eigen Pc op een moment wanneer het jou uitkomt en op je eigen manier.

Doe mee en schrijf je in.