Word informatievaardig!

De aandacht voor informatievaardigheden neemt toe. In korte tijd zijn twee boeken verschenen. Eerder schreef ik al over Goochelen met informatievaardigheden van Peter den Hollander en dit keer wil ik het hebben over Word Informatievaardig!: digitale informatie selecteren, beoordelen en verwerken van Saskia Gruwel-Brand en Iwan Wopereis.

Beide schrijvers zijn verbonden aan CELSTEC, het Centre for Learning Sciences and Technologies van de OU en het boek is gebaseerd op onderzoek gedaan bij datzelfde CELSTEC.

De titel van het boek maakt meteen duidelijk dat specifiek wordt ingegaan op digitale informatie, oftewel informatie van het web, gezocht en gevonden via zoekmachines, databases en andere webbronnen. Niet verwonderlijk, omdat het boek is geschreven voor studenten (HBO en WO) die behoren tot de ‘Google-generatie’.

Het boek is beknopt maar kent een duidelijke structuur die consequent in elk hoofdstuk wordt toegepast: erg handig om snel vertrouwd te raken en onderwerpen te kunnen vinden. Het boek begint met een Leeswijzer waarin problemen en mogelijke activiteiten verwijzen naar de respectievelijke hoofdstukken. Tezamen met een samenvatting aan het eind van elk hoofdstuk en het register aan het eind van het boek, maakt dit het zoeken en vinden van de beschreven onderwerpen bijzonder gemakkelijk.

Elk hoofdstuk begint met een soort sitemap: alle onderdelen van het hoofdstuk en twee kolommetjes met een verwijzing naar de pagina. Alle hoofdstukken zijn geïllustreerd met praktijkvoorbeelden (in apart kader), afbeeldingen en figuren die de tekst aanvullen en ondersteunen.

De basis voor het boek vormt het zgn. 5-stappenmodel:
1. Verduidelijk de opdracht
2. Zoek informatie
3. Selecteer en verwerk informatie
4. Presenteer informatie
5. Reguleer en evalueer
De onderverdeling van elke stap in 2, 3 of 4 deelstappen is logisch en helder en versterkt de duidelijke structuur.

Zoals gezegd: het boek is geschreven voor studenten, maar kan zeker ook gebruikt worden in het VO. Door leraren, leerlingen en mediathecarissen. Het kan een leidraad zijn bij het voorbereiden van instructie en het samen met leraren ontwerpen van vakspecifieke informatievaardigheidstraining. Ook zullen leerlingen in de bovenbouw van Havo/VWO (delen) van dit boek zelfstandig of met hulp kunnen gebruiken. Voor mij vormen vooral de hoofdstukken over de stappen 4 en 5 een waardevolle aanvulling: deze onderwerpen onttrekken zich vaak aan het zicht van mediathecarissen maar zijn wezenlijke onderdelen van het totale informatievaardighedenonderwijs.  

Tot slot: de uitgever verstrekt aanvullende informatie voor studenten en docenten behorende bij het boek na (gratis) registratie. Het boek is een waardevolle aanvulling op andere literatuur over dit onderwerp, met name door de opzet. Ook dit boek kopen dus, voor de vakcollectie in de mediatheek, als studieboek voor leerlingen en/of vakliteratuur voor de leraren … en zelf lezen natuurlijk!

Bedeesd?!

Bibliothecarissen* staan in het algemeen niet bekend als individuen die zelfbewust de barricaden beklimmen als hun werk of positie wordt bedreigd.
Web 2.0 heeft daarin (gelukkig) wel wat verandering gebracht. Via blogs, twitter, netwerkdiscussies e.a. wordt tegenwoordig regelmatig te hoop gelopen tegen (overheids)beslissingen die het voortbestaan van bibliotheken bedreigen of de posities van bibliothecarissen ondermijnen.

De beste manier echter om je bibliotheek en je eigen positie daarin te behouden en te verbeteren, is aantonen dat je een positieve bijdrage levert aan: […] dit mag je zelf invullen! In het onderwijs gaat het natuurlijk om de positieve bijdragen die geleverd wordt aan de onderwijsprestaties van leerlingen.
Alhoewel ik al jaar en dag uitdraag dat er talloze onderzoeken zijn die bevestigen dat onderwijsbibliotheken / mediatheken de studieprestaties van leerlingen positief beïnvloeden, bemerk ik dat deze boodschap niet vaak genoeg verteld kan worden, want hele volkstammen in het onderwijs en de bibliotheekwereld zijn hiervan niet op de hoogte.

Gelukkig zijn er internationaal collega’s die ook niet ophouden de ‘school library’ te blijven promoten door telkens opnieuw te benadrukken dat allang bewezen is dat scholen niet zonder bibliotheek kunnen functioneren.

In een tijd waarin scholen mediatheken (gaan) sluiten geen overbodige luxe. Daarom hierbij nogmaals 11 bladzijden met munitie voor al diegenen die het belang van de schoolbibliotheek / mediatheek / informatiecentrum in de school willen onderstrepen: “School Libraries, Now More Than Ever: The CISSL Position Paper on Library Cuts”. Dit stuk is van Carol Gordon en Ross Todd, geen onbekende in Nederland en is onlangs gepubliceerd.

Hou dus op met bedeesd zijn: wees zelfbewust en vaardig, gebruik alle publicaties die al eerder (ook via deze blog) het belang van de onderwijsbibliotheken aangeven en maak het ook waar. Succes!

*hier gebruikt als verzamelnaam voor biliotheken, mediatheken, informatiecentra, open leer centra et cetera.