Digital Natives

‘Digital natives’ houden de gemoederen bezig. Was er een paar weken geleden een uitgebreide discussie in de Onderwijs 2.0 group van LinkedIn, sinds een paar dagen wordt er heftig gediscussieerd op de list-serve van IASL.
Daarbij gaat het niet zozeer over wat een DN eigenlijk is, maar meer over wat wij (leraren en onderwijsbibliothecarissen) met ze aanmoeten. Dat we er iets mee moeten is wel duidelijk, maar wat dan?

DN-ners verwachten van ouders, school, hun sociale omgeving acties die aansluiten bij hun belevingswereld, althans dat wil de commercie ons graag doen geloven. Kijk maar eens naar Abbey, the digital native. Eerlijk gezegd moest ik wel een beetje lachen om dat rare filmpje: het was duidelijk een ‘gemonteerd’ kunstwerkje want een kleuter met dit taalgebruik? Bovendien waren de ‘cuts’ duidelijk te zien, maar het filmpje maakt bij veel collega’s wereldwijd veel emoties los en terecht. Want er zijn helaas nog teveel mensen die denken dat je met tooltjes alleen de leeromgeving verrijkt en leerlingen beter leert leren. Geef ze nou maar al die leuke speeltjes en dan komt het vanzelf wel goed. Ook volgens Abbey ligt het probleem bij de volwassenen die maar niet willen opschieten met het omturnen van de leeromgeving. 

Maar is dat ook zo? Uit talloze rapporten blijkt dat nogal tegen te vallen: we hebben ‘traditionele’ vaardigheden (lezen) nodig om informatie van een scherm te kunnen interpreteren en gebruiken en computers effectief te kunnen gebruiken. Zelfs mensen die wel goed kunnen lezen en interpreteren hebben problemen met het vinden van de juiste informatie. Het gevolg is dat de meeste webgebruikers slechts oppervlakkig gebruik maken van alle mogelijkheden; ze hebben problemen met het vinden van informatie, met het begrijpen van informatie en met het transformeren van informatie naar kennis. Onderwijs in informatievaardigheden is daarom broodnodig maar daaraan ontbreekt het op de meeste scholen.
Het is trouwens op zijn minst curieus te noemen dat Nederland het enige land ter wereld is dat zoveel termen kent voor de internationaal bekende en geaccepteerde term ‘Information Literacy’.
Inmiddels is er ook nog een wijdverbreid misverstand ontstaan over de verhouding informatievaardigheden – mediawijsheid. Wat is nou wat en wie onderwijst waarin? Internationaal breed geaccepteerd is de opvatting dat Information Literacy de paraplu is waaronder alle andere informatie competenties vallen, dus ook mediawijsheid en vele andere literacies en dat onderwijsbibliothecarissen de aangewezen professionals zijn om leraren te ondersteunen bij het onderwijzen van deze competenties.

Wat mij betreft is de vraag niet: gebruiken we scrapblog of voicethread, maar hoe transformeer je informatie tot kennis. Deze vraag los je overigens niet op met een vak mediawijsheid in de school. Daarvoor moeten informatievaardigheden worden geimplementeerd in alle vakken en alle lesuren: echt ‘mediawijs‘ kun je pas worden als je leert binnen de context van het vak met nieuwe technologie om te gaan. Dat is trouwens al jaren geleden vastgesteld, maar blijkbaar nog niet tot iedereen doorgedrongen. Jammer, want het wordt hoog tijd dat we Abbey de ruimte geven en haar helpen om met behulp van al die leuke speeltjes, aan kennisconstructie te doen.

3 thoughts on “Digital Natives

  1. Ik ben het helemaal met je eens, Lourense. Leerlingen komen op school om te leren. Dat is niet altijd leuk, vaak wel bevredigend (als je je inspant en daardoor iets nieuws kan of weet) en nieuwe media kunnen helpen beter te leren.
    Informatievaardigheden zijn in feite studievaardigheden. Nooit is informatie zo overvloedig en zo makkelijk toegankelijk geweest. Maar je zult moeten lezen, beoordelen of wat je leest bruikbaar is, of de bron betrouwbaar is. Je kunt gebruik maken van nieuwe communicatiemogelijkheden, want je hoeft niet meer tot de volgende dag te wachten voor je een vraag kunt stellen: soms is je docent online, anders zijn je klasgenoten wel op MSN. Makkelijk, dat wel. Daarmee zijn die studievaardigheden die met het zoeken, verwerken en presenteren van informatie te maken hebben belangrijker dan ooit.

    Daarnaast is er iets veranderd aan de wereld. Nooit eerder kwamen we in aanraking met zoveel verschillende media. De televisie zendt op tig zenders 24/7 uit, overal is er reclame die beelden verspreidt, voordurend zijn er nieuwe media die de aandacht vragen. Daar moeten ze wel mee leren omgaan. Op welke leeftijd heeft 75% van de kinderen een mobiel? 11 jaar? 9 jaar? Nog jonger? Ik weet het niet meer, mijn dochters waren de 12 ruim gepasseerd voor ze hun eerste kregen.

    Blijft de vraag of het omgaan met die gemedialiseerde wereld te taak is van het onderwijs. Is het weer zoiets dat over de schutting gekieperd is? Moeten er lessen over cyberpesten gegeven worden? Dat zijn vragen waar mediawijsheid over gaat.

    Ik werk op een vrij traditionele havo/vwo school. Daardoor zie is vooral de leerkant. Aansluiten bij de belevingswereld van het kind? Ja, maar tot op zekere hoogte. Want een kind zit op school om te leren…

  2. Ja Kees, je hebt gelijk: de wereld is veranderd en de vraag is nou juist, hoe gaat het onderwijs hierop reageren? De term leven-lang-leren is niet voor niets geïntroduceerd. Iedereen zal moeten blijven ontwikkelen en leren. De taak van het onderwijs is volgens mij kinderen en jongeren daarop voor te bereiden. Dat impliceert dus dat in het curriculum ruimte moet komen voor het leren ontdekken en experimenteren; voor het kritisch leren kijken, handelen en denken. En dat komt nog eens bovenop het aanleren van competenties die je binnen het leren sowieso nodig hebt. Maar in dat laatste is niet zoveel veranderd. Ik zit al (te?) lang in dit vak en constateer dat er wat betreft het leren omgaan met informatie niet zoveel is veranderd. Vroeger (30 jaar terug) hadden leerlingen net zo goed problemen met het transformeren van informatie (uit boeken) naar diepe kennis. Ik ben niet de enige die dat constateert; ik lees dit vaak in reacties van (buitenlandse)collega’s op discussielijsten. En wat betreft het aanleren van informatievaardigheden, ligt er volgens mij toch echt een taak voor het onderwijs en dus voor mediathecarissen.

  3. Bedankt voor de tips. Ik heb ze allemaal gelezen en ook het leuke gemonteerde filmpje bekeken uit de log van Lourense. Wat me opvalt is dat het al jaren over hetzelfde gaat mbt informatievaardigheden. Aan de ene kant heb je de groep (bibliothecarissen, onderzoekers, mediathecarissen) die zeggen en soms roepen – in de onderwijswoestijn – dat informatievaardigheden belangrijk zijn om aan te leren en aan de andere kant de groep die zou moeten samenwerken met de eerste groep bij het uitvoeren van het aanleren van informatievaardigheden – docenten, onderwijsdirecties – die dit structureel niet doen. Hoe gaan we dit veranderen: stap voor stap, kleine successen vieren, aanhaken bij de praktijk van docenten. We zullen zien wat werkt…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>