Rondje Europa

Het was even stil op mijn blogje, niet omdat ik niks te melden had, maar omdat ik een ‘rondje Europa’ heb gedaan, samen met James Henri, op dit moment president van IASL, directeur van yourschoollibrary.org en visiting professor aan een aantal universiteiten.
In het kader van deskundigheidsbevordering organiseerde Stichting ENSIL  workshops en presentaties in achtereenvolgens Porto (Portugal), Milaan (Italië), Zeist (Nederland) en Hofheim am Taunus (Duitsland). Hierbij een kort verslag.
Op 4 maart vloog ik naar Porto; James arriveerde een dag later vanuit Hobart – Tasmanië zodat we één dag hadden om de puntjes op de i te zetten voor wat betreft de workshops. Via de email en Skype hadden we natuurlijk al van alles voorbereid, maar dan blijkt in de praktijk toch dat face-to-face veel handiger en sneller is. De organisatie van de workshops in Porto was in  handen van de Universidade Do Porto in samenwerking met de (Open) Universidade Aberta in Lissabon, BAD Portuguese Librarians archivists and documentalists association en THEKA (Gulbenkian Teachers Training Project for School Libraries Development). Zowel op vrijdagavond als op zaterdagochtend verzamelden zich zo’n 80 deelnemers (onderwijsbibliothecarissen, leraren, studenten) voor een telkens drie uur durende workshop over ‘wat is een school eigenlijk’ en ‘wat is de rol van de onderwijsbibliothecaris daarin’, de ‘bibliotheek in het onderwijs’ versus ‘onderwijs in de bibliotheek’, ‘leren en fotokopieerleren’, ‘informatie in het web 2.0 tijdperk’ en ‘hoe kun je als onderwijsbibliothecaris met leraren samenwerken’. Ik moest wel even wennen aan de werkwijze: we begonnen ruim 20 minuten te laat en de deelnemers lopen continue de zaal in en uit, maar ze doen wel heel actief mee en zitten op het puntje van hun stoel. De sessies liepen daarom allebei ruim een half uur uit.
Naast de sessies waren onze dagen gevuld met bezoeken aan de lokale openbare bibliotheek in Lousada en twee scholen: een basisschool en een school voor voortgezet onderwijs, een vergadering met vertegenwoordigers van de beroepsorganisatie en natuurlijk eten, heel veel eten! Maar eerst even terug naar die bezoeken. In een relatief korte tijd hebben de Portugese collega’s het voor elkaar gekregen niet alleen een netwerk voor schoolbibliotheekwerk op te zetten, maar ook een zich nog steeds uitbreidende samenwerking tussen scholen en openbare bibliotheken tot stand te brengen. Deze samenwerking functioneert goed omdat de bibliotheken zich vooral met organisatorische en facilitaire zaken bezig houden en de scholen de regie houden over het ‘onderwijs in de bibliotheek’. Gaat het daar dan allemaal van een leien dakje? Nou, dat nog niet, maar de wil om er te komen is er zeker en de overheid heeft dat ook ingezien en is met een flinke zak met geld over de brug gekomen. Hoe het verder gaat, ga ik hopelijk volgend jaar bekijken, want de workshops zijn heel goed ontvangen en men wil ons graag volgend jaar terugzien, dus dat wordt ‘Adeus‘.

Heel anders ging het in Milaan tijdens de prestigieuze Il Mondo in biblioteca – La biblioteca nel mondo Meeting in het Palazzo delle Stelline op 12-13 maart. Dit tweedaagse evenement bestaat uit lezingen door sprekers uit binnen- en buitenland en ook weer uitgebreid lunchen en dineren. Het internationale gezelschap maakt de ‘Stelline Meeting’ erg interessant. het was voor mij de tweede keer dat ik daar mocht presenteren tijdens een speciale sessie rondom onderwijsbibliotheken, georganiseerd door mijn Italiaanse collega Luisa Marquardt. De Italiaanse deelnemers zijn erg terughoudend en bijna wat verlegen. De respons is daarom nihil. James deed een verwoede poging en ging (zoals hij dat altijd doet) op onorthodoxe wijze het ‘gesprek’ met het publiek aan. Veel gegniffel en bijna wegduikende deelnemers, maar weinig feedback helaas. De organisatoren waren echter erg tevreden over onze bijdragen en een vertegenwoordiger van het Ministerie van Onderwijs, wilde graag met James verder discussiëren tijdens de lunch en dan zijn die lange lunches erg handig. Schoolbibliotheken hebben het in Italië erg moeilijk: slechte beloning voor de (meestal) afgekeurde leraren die in de bibliotheek worden gedeponeerd, weinig budget, nauwelijks aandacht vanuit de overheid. Maar ondanks deze problemen zijn er (i.t.t. Nederland) wel opleidingen op MA-niveau en is er een ‘harde’ kern van erg betrokken en hoog opgeleide onderwijsbibliothecarissen die zich ongelooflijk inzetten. Men verwacht veel van de IASL-conferentie in Padua / Abano die in september zal gaan plaatsvinden en hoopt dat dit een flinke duw in de goede richting zal geven.
Wat betreft een ‘duw’: een van de Italiaanse sprekers in het hoofdprogramma Anna Maria Tamarro, tevens lid van de Governing Board van IFLA, hield een vurig pleidooi voor meer persoonlijke inzet en betrokkenheid van bibliothecarissen bij hun vak. Zij hield haar gehoor voor dat verbetering van de eigen situatie en het op de (politieke) agenda krijgen van belangrijke issues uit ons vak om eigen inbreng vraagt: zelf initiatief nemen, blijven leren en vooral aanpassen aan veranderende omstandigheden en niet dociel afwachten of er misschien nog iets gebeurt. Anna heeft lef en dat spreekt mij in ieder geval bijzonder aan.

Op 17 maart was er dan de door de LWSVO gesponsorde workshop in Zeist. K.S.G. De Breul ontving ons gastvrij in de collegezaal en de mediatheek. Er waren zo’n 18 deelnemers en ook hier liep het programma uit: 4 uur is niet genoeg om te praten over en te werken aan ‘Web 2.0 technologie in de mediatheek’. Een probleem bij dit soort workshops is het grote verschil in kennis en kunde van de deelnemers: van savvy-users van de nieuwe tooltjes tot nog nauwelijks in web 2.0 ingevoerde deelnemers.  Dat maakt interactie wat lastiger. Daar komt dan bij dat men op scholen niks wil weten van web 2.0 en deze school is daarop geen uitzondering, dus bleken heel veel links niet toegankelijk. Tja en dan wordt het zelf aan de slag gaan er niet eenvoudiger op. En dan hebben we het nog niet over de leerlingen op de scholen zelf, die dus ook geen gebruik kunnen maken van al die nieuwe mogelijkheden. Hoezo, participatie-cultuur?

Het rondje Europa werd afgelopen weekend afgesloten met een bezoek aan de Hessischer Schulbibliothekstag, georganiseerd door LAG, de ‘oudste’ in Duitsland opererende beroepsvereniging voor onderwijsbibliothecarissen. Ook deze ‘landelijke dag’ vond op een school plaats met 380 deelnemers uit vnl. Hessen. James verzorgde de keynote en zoals het Duitse ‘Grundlichkeit’ betaamt, begon de dag exact (op de seconde af!) om 10.00 uur met muziek en zang door leerlingen van de Gesamtschule am Rosenberg. Leerlingen speelden sowieso een belangrijke rol, want in het kader van een project hadden ze Kuchen gebakken die werd verkocht voor het goede doel en schonken ze koffie en frisdrank, verzorgden de garderobe en zorgden ze ervoor dat je je op een echte school dag waande, ook al was het dan zaterdag. Het aardigste was nog wel dat ze het met heel veel plezier deden en zo’n dagje weer tussen de leerlingen deed me goed. Mijn taak bestond trouwens uit ‘netwerken’, aandacht verwerven voor IASL en ENSIL , mijn contacten met Duitse collega’s aanhalen en luisteren naar hun zorgen en problemen en dat zijn er vele. De situatie in Duitsland is in grote lijnen vergelijkbaar met Nederland. Lang niet alle scholen hebben een schoolbibliotheek / mediatheek en/of geschoold personeel. Vaak heeft een leraar een paar uur beschikbaar en wordt de mediatheek gerund door vrijwilligers. Door de politiek wordt de openbare bibliotheek naar voren geschoven als de facilitator van diensten en producten voor het onderwijs. Los van het feit dat dit slechts in enkele grotere steden enigszins werkt, is er geen aandacht voor ‘onderwijs in de mediatheek’ met als gevolg dat de schoolbibliotheek niet meer is dan een verlengstuk van de openbare bibliotheek, waar leerlingen kunnen lenen en terecht kunnen om iets op te zoeken op een Pc. Dit tot groot verdriet van zowel leraren als (onderwijs)bibliothecarissen.
Het ‘Rondje Europa’ was naar ik hoop leerzaam voor de deelnemers, maar het was zeker ook leerzaam voor James en mijzelf. De culturele verschillen zijn groot, maar overal wordt, in ieder geval door de deelnemers aan de verschillende sessies, het belang van professionele onderwijsbibliotheken onderschreven en dat maakt het toch een mooi geheel. Het ontwikkelen van een Europese visie op en beleid voor onderwijsbibliotheekwerk is de uitdaging en die ga ik graag aan. Deskundigheidsbevordering van zowel (onderwijs)bibliothecarissen als leraren speelt daarin een belangrijke rol en onderstreept het belang van Stichting ENSIL. De talloze verzoeken om nieuwe ‘rondjes Europa’ te organiseren worden daarom onderzocht. Ik hou jullie op de hoogte.

James Henri in Nederland

Stichting ENSIL organiseert een workshop onder leiding van Prof. James Henri (president van IASL) op dinsdag 17 maart a.s. James is bekend in Nederland door o.a. workshops eerder georganiseerd door de LWSVO en zijn bijdrage aan het NVB-congres 2005.

Het onderwerp van deze workshop is Het gebruik van web 2.0 technologie in de schoolmediatheek: waarom en hoe?

Mede door sponsoring van de LWSVO, kunnen leden van de LWSVO met een flinke korting deelnemen aan deze workshop. Hieronder alle details:

Datum: Dinsdag 17 maart 2009
Aanvang: 13.00 u.

Locatie:
K.S.G. De Breul
Arnhemse Bovenweg 98
3708 AG Zeist
Tel.                  030-6915604          

Prijs:
Leden van de LWSVO: € 50,00
Niet-leden van de LWSVO: € 100,00

Aanmelden:
U kunt u aanmelden voor deze workshop door het sturen van een email aan Stichting ENSIL ensil@meles.nl met de volgende gegevens:
Uw naam
Factuuradres
Emailadres