Feestweek

Afgelopen zaterdag 27 september startte in de VS ‘Banned Book Week’. Sinds 1982 besteedt de American Library Association (ALA) jaarlijks ruim een week aan boeken die in openbare bibliotheken en schoolbibliotheken van de planken worden gehaald onder druk van onder andere religieuze groeperingen en ouderverenigingen die niets willen weten van literatuur waarin racisme, seks, religie en/of andere controversiële onderwerpen aan bod komen. Op de lijst van werken die dit jaar zijn gecensureerd staat o.a. The Color Purple van Alice Walker, Huckelberry Finn van Mark Twain en The Chocolate War van Robert Cormier. Voor velen van ons onvoorstelbaar zeker in deze week waarin bij ons de 54e editie van de Kinderboekenweek van start gaat. Het thema dit jaar is ’Zinnenverzinzin’, naar een gedicht van Joke van Leeuwen. Het boekenweekgeschenk is van Hans Hagen dat maar liefst in 439.000 exemplaren op de markt wordt gebracht. Reden voor een feestje, zeker als je bedenkt dat het dus ook anders kan gaan.

Dit jaar is er nog meer reden voor een Feest want op 1 oktober start ook International School Library Month. Een initiatief van IASL om onderwijsbibliotheken, mediatheken en mediathecarissen in het zonnetje te zetten en de bijdrage van mediatheken aan de kwaliteit van onderwijs te onderstrepen.

Genoeg redenen dus om van je te laten horen. Veel moeite hoeft dat niet te kosten. Tip voor deze Kinderboekenweek en ISLM: ga samen met leerlingen eens uitzoeken waarom bepaalde boeken zo controversieel zijn.  ’t Maakt ze hopelijk bewust van de keuzevrijheid die ze hebben: de vrijheid om te kiezen voor boeken en lezen. Als dat nou geen promotie is voor de bibliotheek/mediatheek, dan weet ik het niet meer!

Het klaslokaal is ‘Flat’

In de bibliotheekwereld is de training 23dingen inmiddels redelijk bekend. Een leuke online cursus om bekend te raken met web 2.0 tools. Maar van onderwijsmediathecarissen wordt meer gevraagd, want hoe zet je die nieuwe tools nu in het onderwijs in?

Geinspireerd door het bekende boek over de revolutionaire (technologische) ontwikkelingen in de 21e eeuw  ‘The world is flat’ van Thomas Friedman, ontwikkelde Vicki Davis een online workshop voor mediathecarissen onder de titel ‘Seven steps to a Flat Classroom’. Deze workshop werd door Friedman zelf zo goed gevonden dat hij ‘m opnam in de 3e ed. van zijn boek.

In het Engels uiteraard, maar heel goed te volgen en een geweldige inspiratiebron voor alle mediathecarissen om echt aan het werk te gaan met al die nieuwe speeltjes. De workshop is tot en met eind oktober gratis toegankelijk. Daarnaast is een gratis pdf te downloaden met een groot aantal links naar Wikis en andere bronnen. Een absolute aanrader – kijken en luisteren dus!

Kip-en-Ei

Zoals beloofd, hou ik iedereen op de hoogte van de reactie(s) van de VO-raad op mijn epistels over de onderwijskundige bijdrage van de mediatheek. Vanochtend vond ik deze mail:
[volledige tekst email verwijderd op verzoek directeur VO-raad op 09-12-2008], waarin de directeur van de VO-raad mij verzoekt adressen van scholen waar de mediatheek een onderwijskundige meerwaarde heeft, te verstrekken, zodat zij zelf hieruit een keuze kunnen maken voor een interview.

Tja, vrolijk word ik hier dus niet van, want de VO-raad begrijpt het niet of wil het niet begrijpen. Er komt maar geen einde aan deze ‘kip en ei’-situatie: we doen het in Nederland niet goed als het om onderwijsmediatheken gaat, daarom blijven de resultaten achter en daarom wordt er niet geïnvesteerd, waardoor er weer geen betere resultaten komen. Dit schiet echt niet op en de vraag is wanneer dat nu eens doorbroken kan worden. Echt niet met een interviewtje in een magazine…

Toch maar via de Ning een oproep gedaan aan collega’s om zich te melden voor zo’n artikel. Ik bezin me op nog andere acties. Wie denkt en doet mee?

Biebwatch: samenwerking onderwijs en bibliotheek

Gisteren mocht ik spreken op Biebwatch, een evenement georganiseerd door Bibliotheekservice Fryslân voor bibliothecarissen en mediathecarissen uit Groningen, Friesland, Drenthe en Overijssel. Thema van deze 3e Biebwatch was ‘Jongeren en onderwijs; pak je kans’.
Zoals gewoonlijk in bibliotheekland was het aantal vrouwen in het publiek in de meerderheid. Volgens een in 2005 gepubliceerd onderzoek wordt de ontwikkeling van mediatheken belemmerd door het feit dat 92% van de mediathecarissen vrouw zijn waarvan 45% ook nog ouder dan 45 jaar. Volgens het onderzoek van Maxwell c.s. adopteren vrouwen nieuwe technologie niet zo snel. Opmerkelijke maar zeker ook verontrustende gegevens in het licht van jongeren en hoe zij met nieuwe technologie omgaan. Er valt dus een heleboel te doen. Niet alleen moeten vrouwelijke mediathecarissen van hun imago van ‘techno-beet’ af en echt gaan investeren in zichzelf. Maar onze sector moet er tevens voor zorgen dat jongeren geïnteresseerd raken in het bieb-vak. Jongeren voor jongeren, dat wordt de nieuwe trend.
N.a.v. mijn eigen presentatie kwam vooral de vraag, hoe zit het met de praktische implementatie? Die vraag begrijp ik wel enigszins, maar ik ben toch ook verbaasd, dat het lastig blijkt om op basis van aangeleverde technieken en instrumenten, zelf acties en plannen te ontwikkelen. Juist ook omdat naast de drie presentaties in de pauzes een keur aan best practices werden getoond.
In de trein naar huis toch nog maar eens op zoek gegaan naar wat praktische tips. Die zijn er overigens in overvloed: een beetje Googlen en je vindt talloze mogelijkheden die eerder al dan niet succesvol zijn toegepast in binnen- en buitenland.
Voor wat betreft lezen, jeugdliteratuur en leesbevordering: organiseer samen met de mediathecaris cursussen / trainingen voor leraren in voorlezen. Uitgebreide tips vind je via deze podcast http://www.reading.org/downloads/podcasts/CA-R5.mp3
Betrek jongeren bij de Bieb door een klantenpanel op te zetten (of een bestaande aan te vullen) met leerlingen uit leerling-raden van de scholen uit je werkgebied. Laat hen meepraten over wat zij willen van de Bieb en de Mediatheek in de eigen school.
Kijk eens goed naar uitstraling en inhoud van de bibliotheek. Ervaringen uit het buitenland leren ons dat bibliotheken die investeren in meer personeel, speciale plekken voor jongeren met  ontmoetingsruimtes, mogelijkheden om games te spelen, en zelf materiaal te produceren (Prosumers!) 10 % meer leners en lezers kan opleveren.
Biedt online diensten aan en producten aan en stel deze via de website van de mediatheek van de school beschikbaar. Een mooi voorbeeld is http://www.awesomelibrary.org/
De site biedt zo’n 35.000 zorgvuldig geselecteerde bronnen aan, ingedeeld naar categorieën en vervolgens naar schoolvakken/thema’s. De site is oorspronkelijk opgezet door Jerry Adams en later verder uitgebouwd met hulp van EDI.
Uiteraard is de site in het Engels met pagina’s in het Duits, Frans en Spaans, maar dat moet voor jongeren (zeker die in de bovenbouw van het VWO), toch geen probleem zijn?
De rest laat ik over aan de creativiteit van al die (vrouwelijke) bibliothecarissen. Kom dames, laat je niet kisten. Het wordt tijd voor een charmeoffensief en volgens mij is dat nou toch juist het domein van vrouwen?

Nieuwe ziekte

Op donderdag 11 september jl. stuurde ik een Open Brief 20080911-openbriefvo-raad naar de VO-raad om aandacht te vragen voor de mediatheek als reactie op de aankondiging dat het VO 200 miljoen extra krijgt voor kwaliteitsverbetering van het onderwijs.
De brief stuurde ik met een toelichting ook naar de NRC en de Volkskrant en naar IK-magazine. Vervolgens plaatste ik ‘m ook in de Ning Schoolbibliotheek 2.0. Dat laatste tevens om aandacht te vragen voor mijn oproep aan Mediathecarissen om actie te ondernemen in mijn vorige blogje. Gelukkig ontstond er al snel een discussie op de Ning, o.a. over het belang van een steunbetuiging  van de kant van de LWSVO. Voordat de LWSVO kon reageren, kreeg ik al antwoord van de VO-raad:
[volledige tekst verwijderd op verzoek directeur VO-raad op 09-12-2008]
De directeur/ambtelijk secretaris van de VO-raad ‘schrijft o.a. dat ‘de mediatheek een belangrijke bijdrage aan het onderwijs kan leveren’, ‘maar scholen een eigen keuze maken’ en dat is volgens de VO-raad een grote verworvenheid.
Zoals ik ook al meldde op de Ning: Afgezien van het feit dat ik opeens mijn vrouwelijkheid verloren schijn te hebben, een weinig opbeurend antwoord.
Waar ik vooral erg treurig van wordt is het feit dat de VO-raad, toch een belangrijk en gerespecteerd orgaan in Onderwijsland, geen verantwoordelijkheid neemt maar wegkijkt. De scholen mogen, nee moeten het zelf maar uitmaken. Volgens de VO-raad is dit een grote verworvenheid, maar daar geloof ik niks van. Het lijkt eerder een nieuwe ziekte in Nederland. Wel verantwoordelijkheid claimen, maar niet nemen, zoals een goede vriend van mij het onlangs verwoordde.
“Inspraak zonder inzicht leidt tot uitspraken zonder uitzicht” en “Onbekend maakt onbemind”, schieten me meteen door het hoofd. Hoe kan een school nu een doorwrochte beslissing nemen over de mediatheek als er binnen het voortgezet onderwijs helemaal geen kennis is over inhoud, vorm, eisen en meerwaarde van de mediatheek? Hoe kan er nou iets terecht komen van die kwaliteitsverbetering in het onderwijs als scholen nog steeds de mediatheek mogen ‘bemensen’ met administratieve krachten en vrijwilligers? Hoe kan de mediatheek überhaupt een rol spelen als docenten niet bereid zijn de verantwoordelijkheid voor instructie en coachen van leerlingen te delen met mediathecarissen? Hoe kunnen scholen voor voortgezet onderwijs keuzes maken ten faveure van de mediatheek als er geen goed opgeleid personeel beschikbaar is en voor zover er wel kandidaten zijn voor de vacatures, scholen niet bereid zijn deze professionals goed in te schalen? Zomaar wat vragen, waar de VO-raad z’n vingers blijkbaar niet aan wil branden. Ik kan niet anders concluderen dat deze zogenaamde keuzevrijheid een schijnvrijheid is want kennis is macht en die kennis ontbreekt.
Dit keer had ik nou eens gehoopt (’t lijkt wel een slechte schlagertekst) dat de VO-raad haar verantwoordelijkheid zou nemen en het belang van mediatheken en de onderwijskundige meerwaarde ervan zou onderstrepen en uitdragen. Daarom de  VO-raad (nu iets uitdrukkelijker) nogmaals opgeroepen de handschoen op te nemen en aandacht te vragen voor de mediatheek in het VO en te wijzen op de mogelijkheden in het kader van de kwaliteitsverbetering. Dit keer m’n telefoonnummer erbij gezet. Ben benieuwd of ik wat hoor en zo ja, dan hoort u dat natuurlijk ook weer.

200 miljoen extra voor onderwijs

Vanmorgen is dit het grote nieuws: “Staatssecretaris Van Bijsterveldt trekt 200 miljoen euro extra uit om de kwaliteit van het voortgezet onderwijs te verbeteren. De scholen mogen samen met ouders, leraren en leerlingen zelf bepalen hoe ze het geld besteden.” 

GEWELDIG en dat bedoel ik nou eens een keer niet cynisch, want ik heb een prima suggestie: er is namelijk overtuigend bewijs -op basis van tientallen onderzoeken- dat de kwaliteit van het onderwijs sterk verbetert als er geïnvesteerd wordt in de mediatheek en het mediatheekpersoneel. En omdat de scholen het zelf mogen bepalen is dit de uitgelezen gelegenheid om vanmorgen eens bij je schoolleider binnen te stappen en het mediatheek-verbeter-plan dat je natuurlijk al lang in de la hebt liggen, voor te leggen.

Dus, Mediathecarissen van Nederland, trek aan je kuierlatten en onderneem actie! Veel succes allemaal.

Nieuwe IASL Ning

Deze week is een voor iedereen toegankelijke IASL Ning geopend. IASL is de International Association of School Librarianship. De vereniging kent wereldwijd bijna 600 leden: individuele onderwijsmediathecarissen, onderzoekers, nationale verenigingen, leraren en opleidingsinstituten. Zoals veel andere verenigingen realiseert IASL zich dat ‘open access’ de sleutel is tot bekendheid en groei, samenwerking, uitwisseling en discussie. Vorige week werd al de het laatste nummer van het researchmagazine School Librararies World Wide beschikbaar gesteld aan iedereen en nu dus de nieuwe Ning community. Prima initiatief en hopelijk helpt het ook om meer leden te werven, want een vereniging zonder leden zal op den duur een zachte dood sterven en wie onderhoudt dan de Ning, Wiki en/of publiceert een onderzoekstijdschrift? Wie het weet mag het zeggen.

ISLM


Nog 25 dagen te gaan en dan is het oktober, oftewel International School Library Month!. De ISLM (voorheen ISLD) is in 1999 ingesteld door IASL en heeft tot doel onderwijsmediatheken en onderwijsmediathecarissen te promoten en de bijdrage van mediatheken aan het onderwijs te onderstrepen. Het thema voor 2008 is: Literacy and Learning at your School Library.

ISLM wordt wereldwijd gevierd. Hoe, dat mag iedereen zelf bepalen, maar IASL biedt wel materialen en tips aan. ISLM is in Nederland niet erg populair en dat is jammer, want het is een prima manier om de eigen mediatheek in het zonnetje te zetten, leerlingen te betrekken bij alle activiteiten en door middel hiervan de mediatheek een boost te geven. Daarom via deze weg nog maar weer eens wat promotie voor de Internationale Schoolmediatheekdag. Gun jezelf een feestje en doe mee met ISLM!

Open access School Libraries World Wide

Het lidmaatschap van de International Association of School Librarianship (IASL) omvat tevens een (online) abonnement op het enige peer-reviewed research vakblad op het gebied van onderwijsbibliotheekwerk, School Libraries World Wide (SLWW). Onlangs verscheen aflevering 2, 2008: New Learners, New Literacies, New Libraries en voor het eerst wordt deze editie gedurende een bepaalde tijd voor iedereen beschikbaar gesteld. Ook is er een blog gestart waar gereageerd kan worden op de artikelen. Alle bijdragen zijn in pdf’s opgenomen.

De lezende koningin

De vakantie is de ideale periode om een stapel boeken te verslinden, dus ging ik ook dit jaar op pad met een flinke hoeveelheid leesvoer. Nou bevalt het ene boek beter dan het andere, maar dit jaar had een vriendin mij een boek aangeraden dat ik graag aanbeveel aan alle collega’s. Het gaat om The uncommon reader van Alan Bennett. (Faber and Faber, ISBN 978-1-84668-133-2)

Een dun boekje dat je in een avond uitleest. Het is geestig en onconventioneel. Koningin Elizabeth komt bij toeval terecht in de Bibliotheekbus en ontdekt het genot van lezen. Zij wordt hierdoor zo in beslag genomen dat ze de staatszaken veronachtzaamt. De hofhouding bevalt dit geenszins en probeert een einde te maken aan de leeswoede van Elizabeth II. Hoe dit afloopt? Zelf lezen en genieten!